بررسی روند مکانی زمانی شاخص های حدی دما و بارش در استان مازندران

تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی قرن حاضر موجب تغییر در شدت و فراوانی رخدادهای حدی دما و بارش در بسیاری از مناطق، جهان از جمله ایران شده است. استان مازندران با موقعیت جغرافیایی ویژه و نقش حیاتی در تولیدات کشاورزی کشور به طور مستقیم از این تغییرات تاثیر می پذیرد. هدف پژوهش حاضر بررسی روند زمانی و الگوی مکانی شاخص های حدی دما و بارش در ایستگاه های سینوپتیک استان مازندران طی دوره آماری ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۱ می باشد. به این منظور پنج شاخص حدی شامل بیشینه بارش یک روزه (RX۱ day)، مجموع بارش سالانه روزهای مرطوب (PRCPTOT)، طولانی ترین دوره خشک (CDD)، بالاترین دمای بیشینه (XX) و کمترین دمای کمینه سال (TNn) با بهره گیری از داده های روزانه محاسبه شدند. برای تحلیل روند از آزمون ناپارامتری من-کندال و تخمین گر شیب سن و برای پهنه بندی مکانی از روش درون یابی معکوس فاصله (IDW) استفاده شد. نتایج نشان داد که شاخص های دمایی در بیشتر ایستگاه ها دارای روند افزایشی بوده و شاخص TNn در برخی نقاط از نظر آماری معنی دار است که بیانگر کاهش شدت سرمای حدی و گرم تر شدن شب های سرد می باشد. همچنین شاخص RX۱day در بخش های مرکزی استان روند افزایشی نشان داد که بیانگر افزایش احتمال وقوع بارش های کوتاه مدت و شدید است. در مجموع تغییرات مشاهده شده ضرورت بازنگری در راهبردهای مدیریت منابع آب و ترویج الگوهای سازگاری با اقلیم جدید نظیر استفاده از سامانه های پایش اقلیمی و توسعه ذخیره سازی آب سطحی و زیرزمینی را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

تغییر اقلیم ، تحلیل روند اقلیمی ، آزمون من کندال ، تخمین گر شیب سن