مرور نظام مند مطالعات هویت و فرهنگ پذیری نسل دوم مهاجران افغانستانی در ایران

پژوهش حاضر با هدف بازخوانی نظام مند مطالعات مربوط به هویت و فرهنگ پذیری نسل دوم مهاجران افغانستانی در ایران انجام شده است. در سال های اخیر، افزایش حضور نسل دوم مهاجران و پیچیده تر شدن تجربه های زیسته آنان، موجب رشد قابل توجه پژوهش ها در حوزه های جامعه شناسی، مردم شناسی و مطالعات فرهنگی شده است. با این حال، این ادبیات عمدتا پراکنده بوده و کمتر از یک چارچوب تحلیلی منسجم برای فهم الگوهای هویتی و فرهنگی این گروه بهره گرفته است. از این رو، هدف اصلی این پژوهش، شناسایی الگوهای مسلط، نقد رویکردهای موجود و استخراج شکاف های پژوهشی در مطالعات مرتبط است. روش پژوهش، مرور نظام مند مطالعات داخلی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی حدود دو دهه اخیر است. داده ها از طریق جستجوی هدفمند در پایگاه های علمی گردآوری و سپس بر اساس معیارهای ورود و خروج، غربال گری و در آخر در قالب یک چارچوب تحلیلی چندلایه شامل هویت میان مرزی، هویت هیبریدی، فرهنگ پذیری نهادمند و بازتولید مرزهای اجتماعی تحلیل شدند. تمرکز تحلیل بر روابط میان ساختارهای اجتماعی، تجربه زیسته و کنشگری نسل دوم بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هویت نسل دوم مهاجران افغانستانی در ایران ماهیتی سیال، چندلایه و تعلیقی دارد و در تعامل میان خانواده، مدرسه، رسانه و تجربه های روزمره شکل می گیرد. همچنین فرهنگ پذیری این نسل نه یک فرایند خطی، بلکه فرآیندی چندجهته و متاثر از تبعیض، مقاومت فرهنگی و زیست هیبریدی است. نتایج همچنین نشان داد که ادبیات موجود با غلبه نگاه آسیب شناسانه، ضعف در رویکردهای مردم نگارانه و کمبود تحلیل های فراملی و جنسیتی مواجه است. در نتیجه گیری، تاکید می شود که فهم دقیق تر هویت نسل دوم نیازمند گذار از رویکردهای توصیفی به تحلیل های انتقادی و بین رشته ای است. همچنین توجه به عاملیت مهاجران، تجربه زیسته و ابعاد دیجیتال و فراملی هویت می تواند به غنای مطالعات آینده در این حوزه کمک کند.

کلیدواژه ها:

نسل دوم مهاجران افغانستانی ، هویت هیبریدی ، فرهنگ پذیری ، مرور نظام مند ، مهاجرت در ایران