بررسی علل طولانی شدن سنوات تحصیلی دانشجویان دکتری دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران

سنوات تحصیلی به مدت زمان رسمی تحصیل دانشجو در مقطع تحصیلات تکمیلی اشاره دارد و زمانی که این مدت از حد مقرر طولانی تر شود، پدیده ای به نام تاخیر تحصیلی یا طولانی شدن سنوات شکل می گیرد. افزایش سنوات تحصیلی در مقطع دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، چالشی چندوجهی با ابعاد فردی، آموزشی و نهادی است. این پژوهش؛ به روش کیفی با مصاحبه با ۱۵ نفر از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی مقطع دکتری با سنوات بالا که به روش هدفمند انتخاب شدند و تحلیل داده ها با استفاده از تکنیک تحلیل لایه ای علی(CLA) انجام شده است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که؛ افزایش سنوات تحت تاثیر؛ ۱-عوامل فردی(ضعف مهارت های پژوهشی، کمبود انگیزه، فرسودگی و فشارهای روانی)، ۲- عوامل آموزشی(ناکارآمدی فرآیندهای آموزشی، تعامل ناکافی با استاد راهنما، محدودیت دسترسی به منابع علمی)، ۳- عوامل نهادی و ساختاری(مشکلات اداری، محدودیت های مالی و شهریه، ضعف حمایت های دانشگاهی) و ۴- عوامل اجتماعی و خانوادگی(فشارهای اقتصادی و حمایت ناکافی خانواده، انتظارات اجتماعی و نقش های خانوادگی) است. به طور کلی، پدیده طولانی شدن سنوات، تنها یک مشکل فردی یا آماری نیست، بلکه ریشه در سطوح مختلف ساختار، فرهنگ و ذهنیت اجتماعی دارد. در سطح سیستمی، تاخیر در تحصیل نتیجه مجموعه ای از ناهماهنگی ها و نارسایی هاست و در سطح جهان بینی، گفتمان هایی مانند بروکراسی سخت گیر، کالایی سازی آموزش و نابرابری فرصت ها موجب بازتولید این وضعیت می شوند. در لایه استعاره ای نیز تجربیات دانشجویان با عبارات "گرداب سنوات" و "مدرک زنگ زده" بازتاب می یابد، که ضرورت بازنگری عمیق در سیاست ها و ساختارهای آموزش عالی را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

افزایش سنوات تحصیلی ، مقطع دکتری ، عوامل فردی ، عوامل آموزشی ، عوامل نهادی ، عوامل اجتماعی