تحلیل و ارائه مدل مفهومی - دیالکتیکی از حق به شهر و نئولیبرالیسم در سیاست های بازآفرینی شهری ایران

بازآفرینی شهری در ایران اگر چه مدعی پیوند با مفاهیمی چون مشارکت عدالت فضایی و توانمندسازی است؛ اما در ساحت گفتمانی و نهادی تابع منطق نئولیبرالی بومی شده است که با سازوکارهایی همچون کالایی سازی فضا، مداخله تکنوکراتیک و طرد گفتمان های رهایی بخش عمل می کند. این مقاله با اتکاء بر رویکرد تحلیل چند سطحی مفهومی گفتمانی نسبت میان دو گفتمان حق به شهر و نئولیبرالیسم شهری را در سیاست های رسمی بازآفرینی در ایران معاصر بررسی می کند. چارچوب نظری، پژوهش مبتنی بر تلفیق مفهومی از نظریات اندیشمندان مطرح این حوزه و روش شناسی، آن تحلیلی - انتقادی با تکیه بر بازسازی مفاهیم بنیادین، آشکارسازی مکانیسم های بازنمایی و تطبیق سطحی و ساختاری گفتمان هاست. یافته ها نشان می دهد که حق به شهر در بستر نئولیبرالیسم به واسطه فرآیندهایی چون استعاره سازی خنثی، سوژه زدایی، دگر دیسی معنایی و طرد گفتمان های آلترناتیو استحاله ی معنایی یافته و به بازویی نرم در خدمت نظم فضایی سرمایه محور بدل شده است. در پاسخ به این وضعیت، مقاله با بازاندیشی در بنیان های نظری حق به شهر و نقد محدودیت های کلاسیک، آن تعریفی بازسازی شده زمینه مند و مقاومتی از این مفهوم ارائه می دهد. در ادامه با طراحی الگویی مفهومی متشکل از چهار مولفه بنیادین شامل بازتملک فضا، احیای سوژه گی شهری، فعال بازسازی زبان سیاست و نهادی سازی مشارکت مدلی برای بازآفرینی شهری عدالت محور در وضعیت تلفیقی استقرار حق به شهر و نئولیبرالیسم شهری پیشنهاد می شود. این پژوهش افزون بر نقد وضعیت موجود، بر تولید دانش جایگزین و بومی سازی مفاهیم رهایی بخش در سیاست گذاری شهری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حق به شهر ، نئولیبرالیسم شهری ، بازآفرینی شهری ، تحلیل گفتمان ، عدالت فضایی ، سیاست گذاری شهری ، ایران