مسئولیت مدنی در قبال خسارت زیست محیطی ناشی از دفع غیر اصولی پسماند

مدیریت ناصحیح پسماند از جمله مهمترین تهدیدهای زیست محیطی است که می تواند موجب آلودگی خاک، آب، هوا و تهدید سلامت عمومی شود و خسارات اقتصادی، اجتماعی و بین نسلی برجای گذارد. مسئولیت مدنی در قبال چنین خساراتی پیچیده و چندبعدی است، زیرا احراز رابطه سببیت، تعیین سهم مقصران متعدد و میزان خسارت نیازمند شواهد علمی و کارشناسی دقیق است. این مقاله با تحلیل مبانی حقوقی و عملی مسئولیت مدنی ناشی از دفع غیر اصولی پسماند، به بررسی چارچوب قانونی ایران، معیارهای احراز تقصیر یا تخلف، رویه های قضایی و چالش های اجرایی پرداخته و راهکارهای تقویت مسئولیت مدنی از جمله بهره گیری از رژیم های مسئولیت محض، اصل «پرداخت کننده آلودگی»، بیمه مسئولیت زیست محیطی و نهادهای جبران خسارت را مورد بحث قرار می دهد. نتایج نشان می دهد که تقویت قواعد قانونی، ارتقای ظرفیت کارشناسی و قضایی، استفاده از ابزارهای مالی و تضمینی و فرهنگ سازی در کاهش تولید پسماند و بازیافت می تواند اثربخشی مسئولیت مدنی را افزایش داده و حفاظت پایدار از محیط زیست و عدالت زیست محیطی را تضمین کند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، پسماند ، خسارت زیست محیطی ، دفع ، اصل پرداخت کننده آلودگی ، مسئولیت محض