حق استفاده از پارکها و فضاهای سبز شهری از منظر حقوق شهروندی

بی تردید مباحث مرتبط با حقوق شهروندی از جمله مسائل پراهمیت در روزگار معاصر است. حقوق شهروندی مفهومی است که به طور خاص بر روی عدالت و رعایت حقوق شهروندان هر کشوری تمرکز و تاکید داشته و در عرصه حقوق و سیاست در دوران مدرن جایگاه ممتازی پیدا کرده است موضوع حقوق شهروندی آن دسته از حقوق و مزایا و تکالیفی را شامل می شود که هر فرد به عنوان تابع یک دولت و کشور از آن برخوردار است. مقوله حقوق شهروندی از مسائل حائز اهمیت در دوران معاصر است در این میان یکی از مهم ترین موضوعاتی که در این زمینه مطرح است حقوق شهروندی ناظر بر فضاهای سبز و پیاده راه ها است. در این زمینه هدف نوشتار حاضر شناسایی آن دسته از حقوق شهروندی است که به نحوی با فضاهای سبز شهری و پارک ها مرتبط است. پژوهش حاضر از نوع کیفی بوده و به لحاظ روش اجرا از سنخ توصیفی-تحلیلی است. داده های مربوط به پژوهش، بر پایه و قاعده کرامت و لاضرر و با رجوع به قوانین و اسناد حقوقی مرتبط تجزیه و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد موارد متعددی از حقوق شهروندی را در موضوع پارک ها و فضاهای سبز شهری، می توان در ذیل قواعد کرامت و لاضرر شناسایی کرد. حقوقی از قبیل ایجاد امکانات برای معلولان، تخصیص فضاهای خاص برای ورزش بانوان، ارائه خدمات ضروری و بسط فضاهای سبز را می توان از نتایج قاعده کرامت دانست و اموری مانند پرهیز از آسیب رساندن به فضای سبز و اموال عمومی و رعایت حقوق دیگران را می بایست در ذیل قاعده لاضرر تعریف کرد که به رسمیت شناختن چنین حقوقی باید در قوانین موضوعه نیز لحاظ شود. نتایج پژوهش نشان داد مستفاد از قاعده کرامت این است که خداوند متعال انسان ها را بدون ملاحظه عقیده و فکر و از نظر انسانیت و کرامت ذاتی ایشان واجد یک دسته از حقوق دانسته است. با عنایت به این نکته می توان یک سری از حقوق شهروندی را برای افراد از حیث شهروند بودن و بلکه بالاتر از حیث انسان بودن و ضرورت حفظ کرامت آدمی در نظر گرفته و دو رعایت آن ها را الزم و ضروری دانست. این حقوق را می توان در خصوص پارک ها و پیاده راه ها به مواردی مانند حقوقی از قبیل ایجاد امکانات برای معلولان، تخصیص فضاهای خاص برای ورزش بانوان، ارائه خدمات ضروری و بسط فضاهای سبز شهری تعریف کرد. قاعده دیگری که در موضوع مقاله می تواند تاثیر بسزایی داشته باشد، قاعده نفی ضرر است که مطابق آن افراد باید حقوق یکدیگر را رعایت نموده و از وارد نمودن ضرر و زیان به یکدیگر و تجاوز به حقوق دیگر شهروندان اجتناب نمایند.