نقش کالاهای واسطهای پیشرفته در توسعه اقتصاد دانش بنیان تحلیلی از چالشها و الزامات سیاستی در ایران

اقتصاد دانش بنیان بر تولید، توزیع و به کارگیری دانش به عنوان مهمترین عامل رشد اقتصادی و خلق ارزش افزوده استوار است. در این میان کالاهای واسطه ای پیشرفته نقش اساسی در تکمیل زنجیره ارزش، توسعه فناوری و افزایش توان رقابت پذیری کشورها ایفا می کنند. با وجود برخورداری ایران از منابع طبیعی گسترده و ظرفیت های قابل توجه معدنی و زیستی، بخش قابل توجهی از ظرفیت ایجاد ارزش افزوده در حوزه کالاهای واسطه ای پیشرفته هنوز به طور کامل فعال نشده است. این مسئله علاوه بر کاهش فرصت های خلق ارزش افزوده، وابستگی به واردات نهاده های فناورانه را افزایش داده و بر فعالیت های پژوهشی، نوآوری و توسعه فناوری در حوزه هایی نظیر زیست فناوری، داروسازی، نانوفناوری و مهندسی پزشکی تاثیرگذار بوده است. مقاله حاضر از نوع تحلیلی مفهومی است و با بهره گیری از ادبیات اقتصاد دانش بنیان، اقتصاد نوآوری، زنجیره ارزش و سیاست گذاری علم و فناوری، به تبیین نقش کالاهای واسطه ای پیشرفته در توسعه فناوری و بررسی چالش های ناشی از ضعف تولید داخلی این کالاها در ایران می پردازد. تحلیل انجام شده نشان می دهد که توسعه ظرفیت تولید کالاهای واسطه ای می تواند علاوه بر افزایش تاب آوری فناورانه، زمینه ارتقای توان پژوهشی، توسعه صنایع دانش بنیان و کاهش وابستگی خارجی را فراهم سازد. در پایان نیز مجموعه ای از پیشنهادهای سیاستی برای تقویت این حوزه ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

کالاهای واسطهای پیشرفته ، اقتصاد دانش بنیان ، زنجیره ارزش ، نوآوری ، سیاست گذاری فناوری