نقش آفرینی سنجش از دور در ارزیابی همبستگی مستقیم آلودگی نوری و توسعه کالبدی شهری با به کارگیری ترکیب داده های ماهواره ای نور شب و اپتیک (مطالعه موردی کلان شهر مشهد)

ارزیابی کمی همبستگی میان آلودگی نوری ناشی از نورهای مصنوعی و توسعه کالبدی شهری، از مباحث حیاتی در مدیریت پایدار مناطق شهری است. در این پژوهش، با هدف ارزیابی همبستگی مستقیم میان تغییرات این دو پدیده، از نقش آفرینی سنجش از دور با به کارگیری ترکیب داده های ماهواره ای نور شب (VIIRS) و اپتیک (لندست) استفاده شد. بدین منظور، تغییرات کلان شهر مشهد طی دوره زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳ مورد تحلیل قرار گرفت. همچنین با استخراج مناطق ساخته شده شهری رابطه میان افزایش روشنایی شبانه و آلودگی نوری با این متغیر ارزیابی شد. نتایج حاصل از داده های ماهواره VIIRS نشان داد که میانگین شدت روشنایی از حدود ۱۶.۴۷ در سال ۲۰۱۳ به ۲۶.۸۲ در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است که بیانگر روند صعودی و محسوس آلودگی نوری است. علاوه براین، طبقه بندی تصاویر لندست جهت استخراج مناطق ساخته شده با دقت کلی میانگین ۹۲.۷۴ درصد و ضریب کاپا ۰.۸۵ انجام گرفت. یافته ها حاکی از آن است که طی دهه اخیر، سطح مناطق ساخته شده حدود ۴.۳۸ درصد افزایش یافته است. نتایجی که موید تاثیر مستقیم و نقش آفرینی توسعه کالبدی شهری بر تشدید آلودگی نوری در کلان شهر مشهد می باشد. مزیت روش ترکیبی، ارائه یک دیدگاه مکانی-زمانی جامع و دقیق است که می تواند به عنوان ابزاری موثر برای تصمیم گیران شهری در تدوین سیاست های مدیریت انرژی، کنترل توسعه ناپایدار و کاهش اثرات زیست محیطی آلودگی نوری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آلودگی نوری ، تصاویر نور شب ، مناطق ساخته شده