آمایش سرزمین به مثابه رویکردی فرابخشی در حکمرانی آب: چالش های سیاست گذاری و راهکارهای پایدار برای بحران آب در ایران

ایران در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) با بحران شدید آب مواجه است که با کاهش ۴۵% بارندگی و مصرف ۸۶% منابع آب تجدیدپذیر تشدید شده است [۱, ۲]. این مطالعه با تحلیل چالش های سیاست گذاری آب، از جمله تمرکز بر سدسازی و حفر چاه های عمیق که قنات ها را از بهره برداری خارج کرده، رویکردی نوین مبتنی بر آمایش سرزمین پیشنهاد می دهد. با بهره گیری از تکنیک های تحلیل چندمعیاره (MCE) و تخصیص چندمنظوره زمین (MOLA)، چارچوبی یکپارچه برای تخصیص بهینه منابع و اصلاح الگوی کشت و کاربرد هوش مصنوعی در آبیاری دقیق ارائه شده است. این چارچوب صرفه جویی ۲۵.۶۵ میلیارد مترمکعب آب در بخش کشاورزی را تخمین می زند (تحلیل مبتنی بر داده ها FAO). راهکارهای پیشنهادی شامل اصلاح آب بهای کشاورزی، احیای قنات ها، و استفاده از فناوری های نوین برای افزایش بهره وری آب تا ۳۰% هستند [۳, ۴]. این چارچوب می تواند توازن بین امنیت آبی، غذایی و زیست محیطی را تقویت کرده و به حکمرانی پایدار آب در ایران منجر شود.

کلیدواژه ها:

آمایش سرزمین ، حکمرانی آب ، بحران آب ، اصلاح الگوی کشت ، آبیاری دقیق ، هوش مصنوعی ، قنات