پایش بلندمدت تغییرات آب سطحی ده دریاچه در ایران با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست در محیط پردازش ابری Google Earth Engine (۲۰۲۵–۱۹۸۴)

طی چند دهه اخیر، تغییرات اقلیمی و بهره برداری های انسانی موجب کاهش چشمگیر سطح آب بسیاری از دریاچه های داخلی ایران شده است. پایش این تغییرات برای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش بحران های زیست محیطی ضرورت دارد. در این پژوهش، با بهره گیری از آرشیو چنددهه ای تصاویر ماهواره ای لندست (۲۰۲۵–۱۹۸۴) و قابلیت پردازش ابری در سامانه Google Earth Engine (GEE)، تغییرات مکانی–زمانی سطح آب ده دریاچه در ایران بررسی شد. برای استخراج نقشه های آب سطحی، الگوریتم DSWE به کار گرفته شد که با تلفیق شاخص های طیفی و باندهای چندگانه، امکان تفکیک دقیق آب از سایر پوشش های زمینی را فراهم ساخت. به منظور تحلیل روند تغییرات، رگرسیون خطی بر داده های سالانه مساحت آب اعمال شد و مقادیر شیب خط رگرسیون به صورت نرمال شده و در مقیاس درصد بیان گردید تا امکان مقایسه منطقی بین دریاچه ها با ابعاد متفاوت فراهم شود. نتایج نشان داد که دریاچه های پریشان، ارژن، کفتر و هامون دارای روند کاهشی شدید و پایدار بوده و در سال های اخیر به طور کامل خشک شده اند، در حالی که دریاچه هایی نظیر زریوار تغییرات ملایم تری را تجربه کرده و شیب روند آن ها نزدیک به صفر بوده است. همچنین، دریاچه ارومیه با وجود کاهش محسوس سطح آب، بیشترین مقدار ضریب تعیین (R²=۰.۸۴) را نشان داد که بیانگر قطعیت بالای روند کاهشی آن است.

کلیدواژه ها:

دریاچه های ایران ، تغییرات مکانی–زمانی ، تصاویر ماهواره ای لندست ، پردازش ابری Google Earth Engine (GEE) ، شاخص DSWE