طراحی شهری جهت محور برای تقویت گردشگری فراملی در شهرهای مرزی: مطالعه ی موردی جلفا (حوزه رود ارس)

این پژوهش به بررسی نقش طراحی شهری جهت محور در تقویت گردشگری فراملی در شهرهای مرزی می پردازد و جلفا (حوزه رود ارس) را به عنوان نمونه موردی انتخاب کرده است. مسئله محوری، شکاف میان پتانسیل های فرهنگی-منظری و ضعف های شبکه فضایی و دسترسی است که مانع تبدیل ظرفیت های محلی به تجربه ای جذاب و پایدار برای گردشگران فراملی می شود. هدف پژوهش ارائه چارچوب طراحی شهری عملیاتی است که مسیرهای فرهنگی، فضاهای عمومی و سامانه های جهت یابی را به صورت یکپارچه پیوند دهد تا ماندگاری، رضایت و تعامل گردشگران با جوامع محلی افزایش یابد. روش تحقیق ترکیبی و شامل تحلیل مکانی با استفاده از GIS و آنالیز دید (viewshed)، تحلیل شبکه ای (Space Syntax) برای شناسایی کریدورهای پیاده محور با پتانسیل گردشگری، شمارش و پایش جریان پیاده، پرسشنامه ساختاریافته از گردشگران و ساکنان (نمونه هدف ≈۲۰۰ نفر)، و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ذی نفعان محلی است. بر اساس تحلیل ها، سه سناریوی مداخله (موقت/کم هزینه، میان مدت و بلندمدت) طراحی و آثار آن ها بر شاخص هایی چون میانگین زمان ماندگاری گردشگر، نرخ بازدید از گره های فرهنگی و رضایت بازدیدکننده شبیه سازی خواهد شد. انتظار می رود چارچوب پیشنهادی نه تنها راهنمایی فنی برای مداخلات طراحی فراهم کند، بلکه بسته ای از شاخص های ارزیابی و سیاست های اجرایی کوتاه مدت برای مدیریت پایدار گردشگری مرزی عرضه نماید. نتایج می تواند برای شهرهای مرزی دارای شرایط مشابه در منطقه فراملی الگویی قابل تطبیق ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

طراحی شهری جهت محور ، گردشگری فراملی ، شهرهای مرزی ، جلفا ، GIS ، Space Syntax