تحلیل تطبیقی رابطه، فرم عملکرد و ادراک زیبایی شناسانه در معماری معاصر ایران

معماری معاصر ایران در دهه های اخیر تحت تاثیر تحولات فرهنگی اجتماعی و تکنولوژیکی با دگرگونی های قابل توجهی در فرم و شیوه های پاسخ دهی به عملکرد مواجه شده است؛ با این حال نسبت میان این تحولات و ادراک زیبایی شناسانه فضا همچنان به صورت مسئله ای کمتر واکاوی شده باقی مانده است. در بسیاری از آثار معماری معاصر تعارض یا گسست میان فرم و عملکرد از یک سو و تجربه زیبایی شناسانه کاربران از سوی دیگر قابل مشاهده است که ضرورت بازاندیشی در این رابطه را آشکار می سازد. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی رابطه میان فرم عملکرد و ادراک زیبایی شناسانه در معماری معاصر ایران و شناسایی الگوهای غالب شکل گیری این رابطه در نمونه های شاخص معماری است. روش، تحقیق کیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی بوده و داده ها از طریق تحلیل اسنادی، بررسی متون نظری و تحلیل نمونه های موردی منتخب از معماری معاصر ایران گردآوری شده اند. در این پژوهش، مفاهیم فرم و عملکرد و نحوه ادراک زیبایی شناسانه کاربران از منظر رویکردهای نظری معماری و زیبایی شناسی محیطی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که در معماری معاصر ایران سه الگوی غالب قابل تشخیص است: الگوی اول مبتنی بر غلبه فرم و کاهش خوانایی عملکردی، الگوی دوم متکی بر عملکردگرایی با حداقل توجه به تجربه زیبایی شناسانه و الگوی سوم که توازن نسبی میان فرم، عملکرد و ادراک زیبایی را برقرار می کند. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که معماری معاصر موفق در ایران زمانی محقق می شود که تعامل معنادار میان فرم، عملکرد و تجربه زیبایی شناسانه کاربر برقرار گردد و این امر می تواند به ارتقاء کیفیت فضایی و هویت معماری معاصر بینجامد.

کلیدواژه ها:

معماری معاصر ، ایران ، فرم ، عملکرد ، ادراک ، زیبایی شناسی