مدل سازی مکانی–اقتصادی جریان گردشگران عبوری در شهرهای مرزی با استفاده از داده های CDR، GIS و اقتصاد فضایی مدل های SAR/SEM

این پژوهش یک چارچوب روش شناختی دقیق و کمی برای «مدل سازی مکانی–اقتصادی جریان گردشگران عبوری در شهرهای مرزی» ارائه می دهد که از تلفیق داده های موقعیتی موبایل (CDR)، تحلیل های GIS و اقتصاد فضایی مبتنی بر مدل های SAR/SEM بهره می برد. داده های خام CDR پس از فرایندهای پاک سازی، ناشناس سازی و خوشه بندی زمانی–مکانی، به ماتریس های مبدا–مقصد و لایه های تراکم گردشگران در شبکه ی شهری تبدیل شدند (تجمیع فضایی بر روی شبکه معابر و/یا شبکه ی سلولی با مقیاس مناسب برای حفظ حریم خصوصی). مجموعه ی متغیرهای مستقل شامل شاخص های طراحی شهری کمی شده در GIS—نظیر یکپارچگی و نزدیکی شبکه شاخص های Space Syntax، چگالی و تنوع کاربری، نسبت عرض پیاده رو به سواره رو، کیفیت منظر و توانمندی فضاهای عمومی، و فاصله/دسترسی به گذرگاه مرزی—تعریف شدند. ساختارهای همبستگی فضایی ابتدا با شاخص های خودهمبستگی (Moran’s I) بررسی و سپس با آزمون های Lagrange Multiplier جهت دار فضایی نوع lag و error تشخیص داده شدند. برآورد مدل ها شامل: (۱) مدل SAR (y = ρWy + Xβ + ε) برای آشکارسازی اثرات لگاریتمی انتشار فضایی و (۲) مدل SEM برای کنترل خطاهای فضایی همبسته، که هریک با روش بیشینه سازی درستنمایی (ML) و در صورت لزوم GMM برای پنل های فضایی برآورد شدند. برای اعتبارسنجی، تحلیل های پایداری شامل رگرسیون محلی (GWR)، مدل های پنل فضایی با اثرات ثابت/تصادفی (Hausman test)، آزمون های چندهم خطی (VIF)، و بررسی باقی مانده ها با Moran’s I و معیارهای اطلاعاتی (AIC/BIC) اجرا شدند. در انتها، سناریوهای شبیه سازی مداخلات طراحی شهری (مثلا افزایش پیاده رو، بازآفرینی میادین) با استفاده از مدل برآوردشده و آزمایش های پسا–شبیه سازی (counterfactual) کمی سازی شد تا اثرات مستقیم، مجاورت مکانی و بازخورد شبکه ای بر تراکم و مسیرهای گردشگران عبوری قابل پیش بینی گردد. نتایج مورد انتظار این پژوهش، ارائه ی شاخص های هدف پذیر طراحی شهری و مداخلات سیاستی مبتنی بر شواهد مکانی برای بهینه سازی توزیع جریان گردشگران و تقویت کارکرد اقتصادی–فضایی شهرهای مرزی است.

کلیدواژه ها:

جریان گردشگران عبوری ، CDR ، اقتصاد فضایی ، SAR ، SEM ، Space Syntax ، ماتریس مبدا–مقصد ، شبیه سازی سناریو