تحلیل جایگاه اجتماعی-سیاسی زن در قرآن بر اساس سیر نزول آیات

مسئله جایگاه زن در نظام تشریع اسلامی از مباحث چالش برانگیز در مطالعات دینی معاصر است. پژوهش حاضر با روش «تفسیر تنزیلی» به واکاوی سیر تحولی نقش آفرینی اجتماعی و سیاسی زنان می پردازد تا فرآیند ارتقای جایگاه زن از وضعیت فرودست جاهلی به کنشگری فعال در عصر نبوی را تبیین کند. یافته های تحقیق بر اساس ترتیب نزول آیات نشان می دهد که وحی الهی یک نقشه مهندسی شده را برای بازسازی هویت زن دنبال کرده است. در دوران مکه تمرکز بر پالایش ذهنی و تثبیت کرامت انسانی در سوره هایی همچون علق و تکویر بود که به نفی سنت های ضدانسانی و رسمیت بخشیدن به استقلال ارادی زن منجر شد. در دوران مدینه قرآن با تشریع حقوقی نظیر حق مالکیت، ارث و به ویژه بیعت سیاسی در سوره ممتحنه به نهادینه سازی جایگاه سیاسی روی آورد. این پژوهش نتیجه می گیرد که رویکرد قرآن تحولی گام به گام از بازتعریف هویت انسانی در مکه تا تثبیت استقلال حقوقی و کنشگری ساختارمند در مدینه است.

کلیدواژه ها:

جایگاه زن ، تفسیر ، تنزیلی ، عصر نبوی ، کنشگری ، سیاسی ، حقوق زنان در قرآن