بررسی نگرش معلمان نسبت به استفاده از هوش مصنوعی در آموزش ادبیات فارسی

با ظهور فناوری های هوش مصنوعی (AI) و نفوذ گسترده آن ها در عرصه های مختلف آموزشی، نظام های تعلیم و تربیت با پارادایم های نوینی مواجه شده اند. درس ادبیات فارسی، به دلیل پیوند عمیق با خلاقیت، تفکر انتقادی و هویت فرهنگی، در مواجهه با ابزارهای تولیدگر متن، با چالش ها و فرصت های منحصربه فردی روبروست. پژوهش حاضر با هدف بررسی نگرش معلمان ادبیات فارسی نسبت به ادغام هوش مصنوعی در فرایند آموزش انجام شده است. این مطالعه در پی پاسخ به این پرسش است که آیا معلمان این فناوری را ابزاری برای تسهیل یادگیری می دانند یا تهدیدی برای اصالت زبان و مهارت های تحلیلی دانش آموزان؟ روش پژوهش حاضر، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل معلمان ادبیات فارسی متوسطه بوده که از طریق پرسش نامه های محقق ساخته، دیدگاه های آنان در مولفه های سواد دیجیتال، چالش های اخلاقی (مانند تقلب و کاهش خلاقیت)، مزایای آموزشی (مانند تولید محتوای کمک آموزشی و تسهیل پژوهش) و نقش معلم در عصر هوش مصنوعی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که نگرش معلمان نسبت به هوش مصنوعی دارای ماهیتی دوگانه و "اشتیاق محتاطانه" است. در حالی که اکثریت مشارکت کنندگان بر قابلیت های این فناوری در کاهش بارهای اداری و طراحی محتوای آموزشی اذعان دارند، نگرانی های جدی در خصوص تقلیل توانمندی های نوشتاری دانش آموزان و تضعیف جایگاه مرجعیت معلم ابراز شده است. نتایج همچنین حاکی از آن است که سطح سواد دیجیتال و نبود دستورالعمل های شفاف سازمانی، اصلی ترین عوامل شکل دهنده به نگرش های منفی یا مقاومت در برابر این فناوری هستند. این مقاله در نهایت پیشنهاد می کند که گذار به آموزش ادبیات هوشمند، نیازمند بازنگری در شیوه های ارزشیابی، برگزاری دوره های توانمندسازی معلمان و تدوین چارچوب های اخلاقی است تا هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزینی برای خلاقیت انسانی، بلکه به عنوان مکملی در خدمت اعتلای ادبیات فارسی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

نگرش معلمان ، استفاده از هوش مصنوعی ، آموزش ، ادبیات فارسی.