تبیین مولفه های شکل دهنده به هویت نوجوان مبتنی بر ویژگی های منظر محیط های یادگیری باز

بحران هویت در میان نوجوانان پدیده ای چندوجهی است که تحت تاثیر عواملی چون تغییرات ناگهانی محیطی و فیزیولوژیک، نوسانات هورمونی، افت اعتمادبه نفس و دشواری در ورود به دنیای بزرگسالی شکل می گیرد. در این میان، غوطه وری نوجوانان در فضای مجازی و سرگرمی های دیجیتال (به مثابه یکی از مهم ترین فناوری های قرن بیست و یکم) زمینه ساز بروز گرایش های فردگرایی افراطی، کم تحرکی و انزوای اجتماعی شده است. هدف این پژوهش بازخوانی مولفه های منظرین محیط های یادگیری باز و تبیین نسبت آن ها با شکل گیری هویت در میان نوجوانان ایرانی است. این مطالعه می کوشد نهاد تعلیم و تربیت را نسبت به ابعاد گسترده پدیده فردگرایی افراطی و انزوای اجتماعی در نسل نوجوان آگاه سازد تا مسیرهایی برای بازاندیشی در سیاست ها و طراحی های تربیتی فراهم گردد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی، روش اسنادی و بر پایه تحلیل محتوای اسناد مکتوب، براساس روش آلزاید انجام شده است. در این فرایند، اسناد مرتبط با بروندادهای محیط های یادگیری باز و مولفه های هویت استخراج و در قالب جدول هدف محتوا سازمان دهی شدند تا بدین وسیله امکان تبیین پیوند میان ویژگی های محیط های یادگیری باز و سازه های هویت نوجوان فراهم شود. نتایج نشان می دهد که برونداد محیط های یادگیری باز در پنج مقوله اصلی شامل سلامت روان، عامل محیط، تعاملات اجتماعی، عاملیت شناختی و فردیت فکری قابل طبقه بندی هستند. هر یک از این مولفه ها با کارکردهایی نظیر معناسازی هویت، استمرار و تمایز، هویت فردی و هویت اجتماعی متناظر است؛ بنابراین به نظر می رسد کیفیت های کالبدی و منظرین محیط های یادگیری باز (در پیوند با مبانی نظری نظام تعلیم و تربیت) می توانند بستر موثری برای غنابخشی به فرایند شکل گیری هویت و کاهش گرایش نوجوانان به فردگرایی افراطی و انزوای اجتماعی فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

معماری منظر ، محیط های یادگیری باز ، انزوای اجتماعی نوجوان ، هویت نوجوان