الگوی دانشگاه آینده: رویکردی مبتنی بر علم، فناوری و نوآوری با تکنیک هوشمند استخوان ماهی

فقدان یک الگوی نظام مند و راهبردی برای دانشگاه های ایران در راستای حکمرانی علم، فناوری و نوآوری مسئله اصلی این پژوهش است. مقاله حاضر ضمن ارائه شرح مختصری از وضعیت و مسائل موجود در دانشگاه های کنونی با هدف طراحی الگوی دانشگاه آینده مبتنی بر حکمرانی علم، فناوری و نوآوری در ایران با استفاده از تکنیک خلاقانه ایشیکاوا (استخوان ماهی) طراحی گردید. این مقاله با رویکرد اکتشافی و روش استقرایی تئوری ها و گزاره ها را به شکلی نظام مند و براساس داده های مبتنی بر واقعیت تدوین کرد. سپس، عللی که مسائل را به وجود آورده اند به صورت هدفمند و از طریق طوفان فکری و با نظر متخصصین دلفی (۷ نفر استاد برجسته متخصص در سطح دانشگاه های کشور) بدست آورده و در نهایت الگوی دانشگاه آینده با تکنیک هوشمند استخوان ماهی ترسیم گردید. به طوری که مسائل و علل از کمترین پیچیدگی به بیشترین پیچیدگی به ترتیب از دم تا سر ماهی نوشته شدند. در پایان نیز مدل ارتباطی دانشگاه آینده (Input، Output، Outcome و Impact) طراحی و تبیین شد. یافته ها نشان داد که مهمترین مولفه های تشکیل دهنده دانشگاه آینده در ایران در ۶ شاخص و ۲۵ متغیر دسته بندی شدند که برحسب میزان پیچیدگی در نمودار تکنیک خلاقانه استخوان ماهی ترسیم شدند. مدیریت حرفه ای و تحول گرا بیشترین پیچیدگی و بکارگیری روش های یادگیری جدید در فرایند آموزشی کمترین پیچیدگی را دارا بودند. یافته ها نشان می دهد که تحقق دانشگاه آینده در ایران مستلزم بازطراحی حکمرانی دانشگاهی با محوریت مدیریت تحول گرا، نوآوری آموزشی و تعامل ساختاریافته دانشگاه با صنعت و جامعه است.

کلیدواژه ها:

دانشگاه آینده ، علم و فناوری ، نوآوری ، تکنیک استخوان ماهی