بررسی قابلیت تعقیب صلاحیت تکمیلی و مسئولیت کیفری در جوامع نیمه دولتی و پوششی (مطالعه موردی دولت های شبه دولتی)

این مقاله به بررسی چالش های بنیادین حقوق کیفری بین الملل در مواجهه با جوامع نیمه دولتی و ساختارهای پوششی می پردازد؛ واحدهایی که در ظاهر واجد نشانگان دولت اند اما در بطن خود به عنوان بازیگرانی هیبریدی و غیر پاسخ گو عمل می کنند. این ساختارهای شبه دولتی با بهره گیری از دوگانگی هویتی یعنی برخورداری همزمان از مهندسی اداری شبیه دولت و آزادی عملی شبیه گروه مسلح غیر دولتی توانسته اند خلاهای صلاحتی، شکاف های نظارتی، و نارسایی های دکترین مسئولیت کیفری بین المللی را دور بزنند. مقاله حاضر ضمن تحلیل مقایسهای پرونده های منتخب در رویه دادگاه کیفری بین المللی معیارهای «صلاحیت تکمیلی»، «کنترل موثر» و «کنترل کلی» را بازخوانی کرده و نشان می دهد که چرا ساختارهای هیبریدی با ایجاد لایه های پوششی مسئولیت کیفری بازیگران اصلی را مخدوش می سازند. بر اساس این تحلیل یک مدل سه سطحی برای انتساب مسئولیت کیفری شامل نسبت سنجی میان عاملیت فردی، اراده نهادی و نقش شبکه های پنهان پیشنهاد می شود. این مدل می تواند معیاری روشن تر برای تشخیص تعهدات کیفری دولت های شبه دولتی فراهم آورد و ظرفیت پاسخ دهی نظام عدالت کیفری بین المللی را در قبال این بازیگران تقویت کند.

کلیدواژه ها:

حقوق کیفری بین الملل ، دولت های هیبریدی ، ساختارهای شبه دولتی ، مسئولیت کیفری دولتها ، صلاحیت تکمیلی