تحلیل تطبیقی حکم سقط جنین پس از ولوج روح در فرض تعارض حق حیات جنین و حق سلامت مادر در فقه امامیه و اهل سنت

مسئله سقط جنین به ویژه پس از ولوج روح از چالش برانگیزترین مباحث فقهی در حوزه حقوق باروری است. زیرا در این مرحله جنین از نظر شرعی دارای نفس محترمه تلقی شده و حکم حرمت شدیدتر می گردد. از سوی دیگر در برخی شرایط ادامه بارداری موجب تهدید سلامت مادر می شود و تعارضی میان دو حق بنیادین یعنی حق حیات جنین و حق سلامت مادر پدید می آید. این پژوهش با رویکرد تطبیقی به بررسی مبانی ادله و نتایج فقه امامیه و مذاهب اهل سنت در سلامت مادر پدید آمده و حکم سقط جنین پس از ولوج روح در فرض تعارض مذکور می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که فقه امامیه با استناد به قواعدی چون اهم و مهم، اضطرار، حفظ نفس محترمه و قاعده لاضرر در صورتی که تهدید جانی مادر قطعی و قریب الوقوع باشد حفظ جان مادر را بر حیات جنین مقدم دانسته و سقط را با قیود مشخص مانند احراز ضرورت توسط متخصصان معتبر جایز می داند. در مقابل بسیاری از مذاهب اهل سنت نیز هر چند پس از ولوج روح، اصل را بر حرمت شدید سقط قرار می دهند اما در صورت خطر قطعی مرگ مادر بر اساس مقاصد شریعت به ویژه اصل حفظ نفس، جواز استثنایی سقط را قبول کرده اند. اختلافات اصلی میان دو مکتب در میزان احراز خطر، دامنه مفهوم سلامت جسمی (روانی) و زمان بندی تشخیص ضرورت مشاهده می شود. نتیجه تحقیق آن است که هر دو نظام فقهی بر تقدیم حفظ جان مادر در حالت اضطرار اتفاق دارند اما دایره و شرایط اعمال این حکم نیازمند تنظیم حقوقی دقیق تر در جهت انطباق با معیارهای پزشکی معتبر و جلوگیری از سوء استفاده است.

کلیدواژه ها:

سقط جنین ، ولوج روح ، حق حیات ، سلامت مادر ، فقه امامیه ، فقه اهل سنت ، اضطرار