نوآوری در رویه های فقه اسلامی برای تضمین برابری حقوق زنان در حقوق خانواده معاصر: تحلیل تطبیقی با ماده ۱۲ کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان

برابری حقوق زنان در خانواده یکی از محورهای اساسی عدالت جنسیتی و توسعه اجتماعی است که هم در حقوق بین الملل و هم در فقه اسلامی جایگاه ویژه ای دارد. ماده ۱۲ کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان بر حق زنان در دسترسی برابر به خدمات بهداشتی، مشارکت در تصمیم گیری های خانوادگی و برخورداری از حمایت های اقتصادی و اجتماعی تاکید دارد، اما بررسی تطبیقی با قوانین و رویه های ایران نشان می دهد که تحقق کامل این حقوق با محدودیت ها و خلاهای قانونی مواجه است. هدف این پژوهش شناسایی ظرفیت ها و محدودیت های فقه اسلامی در حوزه حقوق خانواده، تحلیل تطبیقی با ماده ۱۲ کنوانسیون و ارائه راهکارهای نوآورانه اجتهادی برای ارتقای برابری حقوق زنان است. روش پژوهش، ترکیبی از تحلیل محتوای متون فقهی، بررسی قوانین و رویه های ملی و تحلیل تطبیقی با معیارهای بین المللی است. یافته ها نشان می دهند که فقه اسلامی دارای اصول بنیادین عدالت، کرامت انسانی و حمایت از خانواده است که ظرفیت تطبیق با استانداردهای بین المللی را دارد اما محدودیت های سنتی، تفسیرهای محافظه کارانه و ساختارهای اجتماعی مانع تحقق عملی برابری شده اند. بازخوانی اجتهادی متون فقهی، بهره گیری از اصول مصلحت و استحسان، اصلاح قوانین خانواده و تقویت استقلال اقتصادی و حقوقی زنان به عنوان راهکارهای موثر شناسایی شدند. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که تلفیق ظرفیت های فقهی با استانداردهای بین المللی می تواند زمینه تحقق عدالت جنسیتی در خانواده را فراهم کند و حقوق زنان را به سطح استانداردهای جهانی ارتقا دهد به گونه ای که هم مشروعیت فقه اسلامی حفظ شود و هم عدالت عملی در زندگی خانوادگی برقرار گردد.

کلیدواژه ها:

حقوق زنان ، فقه اسلامی ، حقوق خانواده ، کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان