الزامات ارتقای دانش حقوقی ضابطان قضایی در راستای صیانت از حقوق متهم و بزه دیده

صیانت از حقوق متهم و بزه دیده از اصول بنیادین نظام قضایی و حقوقی هر کشور به شمار می رود و ضابطان قضایی در تحقق این هدف نقش کلیدی دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی الزامات ارتقای دانش و مسئولیت پذیری ضابطان قضایی در فرآیند دادرسی کیفری و تاثیر آن بر تضمین حقوق شهروندان انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، نحوه تحقق تعادل میان اختیارات ضابطان و رعایت حقوق متهم و بزه دیده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره گیری از تحلیل متون قانونی شامل «قانون احترام به آزادی های مشروع و حفظ حقوق شهروندی مصوب ۱۳۸۳»، «آیین دادرسی کیفری»، «قانون بکارگیری سلاح توسط مامورین نیروهای مسلح» و اصول مرتبط از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چارچوب نظری و کاربردی تحقیق شکل گرفته است. تعیین اختیارات دقیق ضابطان عام و خاص، الزام به گذراندن دوره های آموزشی و صدور کارت ویژه و نظارت مستمر مقامات قضایی تضمین کننده اجرای قانونمند و منصفانه وظایف آنان است. رعایت اصولی مانند اصل برائت، حق دسترسی به وکیل، ممنوعیت شکنجه و رعایت کرامت انسانی، علاوه بر حفاظت از حقوق متهم، امنیت جامعه و حقوق بزه دیده را نیز تضمین می کند. همچنین تفاوت میان جرائم مشهود و غیرمشهود چارچوب قانونی و محدودیت دخالت ضابطان را مشخص کرده و از اقدامات خودسرانه جلوگیری می کند. این پژوهش نتیجه می گیرد که آموزش مستمر، ارتقای مسئولیت پذیری و شفافیت در دستورهای قضایی محور اصلی تقویت عملکرد ضابطان و صیانت از حقوق شهروندان است. رعایت دقیق قوانین و اصول حقوقی نه تنها از نقض حقوق افراد جلوگیری می کند بلکه اعتماد عمومی به نظام قضایی و امنیت اجتماعی را نیز تقویت می نماید.

کلیدواژه ها:

ضابطان قضایی ، حقوق متهم ، حقوق بزه دیده ، آموزش قضایی