مدیریت حمل ونقل باری ریلی: یک تحلیل کمی از بهره وری؛ مطالعه موردی نواحی راه آهن ایران طی سال های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰

برنامه ریزی برای حمل ونقل ریلی همچون سایر صنایع در گام اول، نیازمند بررسی عملکرد گذشته است تا نقاط ضعف و فاصله موجود با اهداف پیشین شناسایی و رفع شود. یکی از ابزارهای بررسی عملکرد، ارزیابی بهره وری می باشد. از این روی در این پژوهش با استفاده از شاخص بهره وری مالم کوئیست مبتنی بر روش تحلیل پوششی داده ها که یک رویکرد ناپارامتری در تحقیق در عملیات و اقتصاد است، به ارزیابی بهره وری حمل ونقل ریلی باری نواحی راه آهن ایران طی سال های ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰ پرداخته شده است. نتایج این پژوهش نشان داده است که نواحی شمال غرب و فارس بهترین عملکرد را در میان ۱۶ ناحیه مورد بررسی داشته اند. میانگین شاخص بهره وری مالم کوئیست برای ناحیه شمال غرب ۱.۱۶ و برای ناحیه فارس ۱.۲۱ بوده است. همچنین میانگین این شاخص برای نواحی اراک، شمال، تهران و هرمزگان نیز بیشتر از یک بوده است که بیانگر بهبود عملکرد در این نواحی می باشد. در مقابل بدترین عملکرد مربوط ناحیه کرمان بوده است. میانگین شاخص بهره وری مالم کوئیست برای این ناحیه ۰.۸۵ بوده. همچنین میانگین این شاخص برای نواحی جنوب شرق، آذربایجان، شمال شرق، شرق، لرستان، جنوب، خراسان، اصفهان و یزد نیز کمتر از یک بوده است که بیانگر افت عملکرد در این نواحی می باشد. باید توجه داشت که میانگین شاخص بهره وری مالم کوئیست برای نواحی مرکزی راه آهن ایران، یعنی یزد و اصفهان، طی سال های مورد مطالعه کمتر از یک بوده و بهره وری در این نواحی افت داشته است. دلیل این موضوع به اذعان خبرگان صنعت ریلی کشور، ترافیک بالا در این نواحی و کمبود لکوموتیو آماده به کار بوده است.

کلیدواژه ها:

راه آهن ، حمل بار ، بهره وری ، شاخص بهره وری مالم کوئیست