نقش آگاهی در پذیرش سیاست مدیریت تقاضا: رویکرد معادلات ساختاری

آلودگی هوا و مشکلات ناشی از استفاده خودرو شخصی از مشکلات اصلی حمل و نقلی کشورهای در حال توسعه است و افزایش مالکیت خودرو شخصی و استمرار استفاده از آن از علل اصلی آلودگی هوا و ازدحام است. برای غلبه بر این مشکلات راهکارهای حمل و نقلی سیاست های مدیریت تقاضای بازدارنده (سخت) یا تشویقی (نرم) تعریف و اجرا شده اند. بررسی نتایج حاصل از این سیاست های بازدارنده (سخت) در کشورهای درحال توسعه نشان از عدم موفقیت چشم گیر آن ها دارد. یک دلیل برای عدم موفقیت این سیاست ها عدم آگاهی افراد از عواقب رفتارشان است که با آموزش و فرهنگ سازی می توان کارایی این طرح ها را افزایش داد. در این راستا می توان گفت که آگاهی از عواقب زیست محیطی و حمایت از محیط زیست می تواند در پذیرش سیاست ها از طرف افراد و تضمین انجام آن موثر باشد. در این پژوهش با جمع آوری ۵۰۰ پرسشنامه در محدوده طرح کنترل آلودگی هوا در شهر تهران به بررسی تاثیر آگاهی افراد از آثار زیست محیطی خود پرداخته شده است. نتایج حاصل از تحلیل مدل معادلات ساختاری ساخته شده در این تحقیق نشان می دهد که آموزش افراد برای انجام رفتارهای محیط زیست دوست، در تغییر رفتار ایشان موثر است. برای این منظور با بکارگیری نظریه ارزش-باور-هنجار با تعریف دو سناریو در دوره کوتاه مدت (۱هفته) و میان مدت (۱ماه) رفتار افراد آزمایش شد. نتایج نشان داد که با افزایش آگاهی کاربران و درک آثار زیست محیطی رفتارشان، در سناریو میان مدت تغییر رفتار محسوسی شکل گرفت. سیاستگذاران حوزه برنامه ریزی حمل و نقل با افزایش آگاهی و فرهنگ سازی در کنار اعمال سیاست های سخت می توانند به موفقیت طرح های خود امیدوار باشند.

کلیدواژه ها:

آگاهی ، سیاست مدیریت تقاضا ، سیاست سخت ، نظریه ارزش-باور-هنجار ، فرهنگ سازی ، مدل معادلات ساختاری