سی سال ایمنی ترافیک در ایران: راه پیموده شده، چالش های کنونی و چشم انداز آینده

تصادفات ترافیکی همچنان یکی از اصلی ترین علل مرگ انسان ها در سراسر جهان است. هدف مطالعه حاضر، بررسی راهبردها، سیاست ها، و اقدامات انجام شده در حوزه ایمنی ترافیک و اثرات آن ها بر روند نرخ فوتی های تصادفات ترافیکی در سه دهه اخیر (سال های ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۱) در ایران می باشد. برای این منظور، اقدامات و سیاست های کلان موثر بر ایمنی ترافیک، در قالب سه بخش شامل ۱) زیرساخت ها، ۲) سیاست ها و قوانین، و ۳) اسناد بالادستی و راهبردی، بررسی شد. از آزمون های آماری برای تحلیل همبستگی میان اقدامات مذکور و تلفات ترافیکی استفاده گردید. نتایج تحلیل های انجام شده در رابطه با زیرساخت های مرتبط با ایمنی ترافیک موید یافته های مطالعات پیشین در رابطه با همبستگی این زیرساخت ها با نرخ فوتی های ترافیکی است. علاوه بر این، یافته ها نشان می دهد که مدیریت مصرف بنزین (از طریق سهمیه بندی و افزایش قیمت) توانسته است جهش های کاهشی چشم گیری را در روند تلفات ترافیکی در ایران به وجود آورد؛ و می بایست به عنوان یک سیاست کارا برای مدیریت سفرها و افزایش مطلوبیت نسبی حمل ونقل همگانی و غیرجاده ای درنظر گرفته شود. اسقاط خودروهای فرسوده همبستگی معناداری با کاهش نرخ فوتی ها داشته، اما در یک دهه اخیر مورد بی توجهی قرار گرفته است. افزایش سالیانه نرخ جریمه های تخلفات رانندگی بر مبنای نرخ تورم می تواند ضمن حفظ قدرت بازدارندگی این جریمه ها، اثر معناداری بر ارتقای ایمنی داشته باشد. در نهایت، تقویت جایگاه کمیسیون ملی ایمنی راه ها (به عنوان نهاد راهبر ایمنی ترافیک در ایران) از طریق اعطای اهرم های مالی و بودجه ای می تواند موجب افزایش هماهنگی بین دستگاهی و پاسخگویی سازمان های مسئول گشته، و بهبود مستمر و بلندمدت در زمینه ایمنی ترافیک را تضمین نماید.

کلیدواژه ها:

تلفات ترافیکی ، مدیریت مصرف سوخت ، جرایم رانندگی ، سن ناوگان