تبیین چارچوب قانونی شتابدهی جامع توسعه ITS ذیل کمیسیون ITS ملی ایران در راستای بهبود ایمنی ترافیک

ارتقای ایمنی ترافیک به عنوان یکی از اصلی ترین وظایف و سرویس های سیستم های هوشمند حمل ونقل (ITS)، به طور مداوم از نظر تنوع قابلیت ها و سرویس های ارائه شده، پوشش خدمات، دقت و صحت، ذینفعان و بهره وران، و جغرافیای عملکرد در حال رشد و توسعه است و لزوم برنامه ریزی جامع تر و کاراتر در هدف گذاری و بهره گیری از این سیستم ها در دهه پیش رو (۳۰-۲۰۲۰) که می تواند به عنوان دهه سیطره تدریجی انواع خودروهای خودکار شده، متصل و خودران بر بخش بزرگی از حمل ونقل شهری و میان شهری و در شهرهای در حال هوشمندتر شدن باشد را بسیار پراهمیت تر می نماید. تعریف، برنامه ریزی و توسعه این سیستم ها در کشورهای پیشرو در این زمینه نزدیک به ۵ دهه پیشینه موثر دارد و بررسی این سابقه نشان دهنده انجام برنامه ریزی جامع برای تعیین چشم اندازها، ارتقای هماهنگی های سازمانی، قانون گذاری و تدوین اسناد بالادستی و استانداردها، تامین اعتبار و بودجه دولتی برای تشویق بخش پژوهش و صنعت به توسعه این سیستم ها بوده و آن چه امروز از حضور موثر این سیستم ها مشاهده می گردد نتیجه چندین دهه تلاش همه جانبه در این زمینه است. کشور ایران که از آمار بالای تصادف ها و فوتی ها، شلوغی های بالای ترافیکی، هدررفت زمان بسیار در تردد جاده ای به ویژه شهری، و نیز آلودگی هوا رنج می برد، در بهره گیری از کارکردهای اصلی سیستم های هوشمند (افزایش بهره وری از زیرساخت های حمل ونقل، بهبود و ارتقای وضعیت ایمنی و محیط زیست) دچار عقب ماندگی نسبتا زیادی است. از نظر نگارندگان این موضوع وجود مشکلاتی ساختاری باعث شده است که توسعه و کاربرد این سیستم ها در ایران بسیار کند و کم اثرتر انجام شود. لذا مقاله کنونی سعی در شناسایی دقیق تر این مشکلات ساختاری و ارائه پیشنهادهایی برای شتاب بخشی به توسعه سیستم های هوشمند حمل ونقل در ایران دارد. از جمله این مشکلات، نبود ساختار اداری قانونی فراگیر برای فراهم آوری چشم اندازها، تقویت هماهنگی میان بخشی، سیاست گذاری، تعیین بودجه و هزینه کرد برای برنامه های بالادستی توسعه این سیستم هاست. با توجه به گستره جغرافیایی کاربرد که می تواند نه تنها محلی و ملی، که منطقه ای و در هماهنگی با کشورهای همسایه تعریف شود، باید رویکردی ملی، و نه سازمانی و بخشی بر توسعه این سیستم ها حاکم گردد تا شتاب مطلوب حاصل و بهره گیری فراخور از مزایای آن ها حاصل گردد.

کلیدواژه ها:

ایمنی ترافیک ، ITS ملی ، کمیسیون سیستم های هوشمند ترابری (سهت) ، مدیریت یکپارچه