روانسنجی پرسشنامه بی تفاوتی اخلاقی در رانندگی تهاجمی

مقایسه رفتار پرخاشگری در زندگی روزمره و محیط رانندگی نشان می دهد که رانندگی زمینه ساز رفتارهای پرخاشگرانه است که این خشم و عصبانیت علاوه بر وارد آوردن آسیب های جدی به خود و دیگران، گاهی منجر به رفتارهای غیرمودبانه و فحاشی می شود. این موضوع که چرا انسان های خوب گاهی کارهای بد، غیرانسانی و غیراخلاقی انجام می دهند و با این کارهای خود بدون اینکه احساس گناه کنند کنار می آیند در تئوری مکانیزم های بی تفاوتی اخلاقی/عدم درگیری (Moral disengagement mechanism) بندورا بحث شده است. هدف از انجام این مطالعه روانسنجی مقیاس عدم درگیری اخلاقی در رانندگی تهاجمی است. پرسشنامه بی تفاوتی اخلاقی در رانندگی ابتدا در ۳۲ آیتم ساخته شد و بعد از طی مراحل روایی صوری و محتوایی توسط متخصصین آشنا به موضوع، به ۲۴ آیتم تقلیل یافت. ۱۳۵ نفر از رانندگان به صورت آنلاین پرسشنامه را تکمیل کردند. برای بررسی ساختار عاملی در نرم افزار SPSS ۲۳ شیوه تحلیل عاملی اکتشافی روش تحلیل مولفه های اصلی با چرخش واریماکس استفاده شد. در این مطالعه از بین ۱۳۵ راننده، ۷۹ نفر (۵۸.۵ درصد) مرد و ۵۶ نفر (۴۱.۵ درصد) زن بودند. میانگین سنی شرکت کنندگان در مطالعه ۴۴.۳۱ بود. نتایج تحلیل عاملی ۱۷ گویه را در چهار عامل به وضوح از هم متمایز کرد که به توجیه اخلاقی، انتشار و جابجایی مسئولیت و تحریف پیامدها نامگذاری شد. نتایج تحلیل پایایی با روش آلفای کرونباخ نشان داد که این چهار عامل از ضرایب همسانی درونی مناسبی برخوردار هستند. مقیاس بی تفاوتی اخلاقی به عنوان یک ابزار پایا و روا می تواند در کنار دیگر بررسی های روانشناختی و رفتارهای پرخطر رانندگان به کار گرفته شود و درک ما را از توجیهات و استدلال ورزی رانندگان برای تخلفات و رفتارهای نامناسب افزایش دهد.

کلیدواژه ها:

مقیاس بی تفاوتی ، عدم درگیری اخلاقی ، رانندگی تهاجمی ، سوانح ترافیکی