طراحی محور تفریحی-گردشگری در حاشیه مسیل شهری با رویکرد منظر تاب آور (مطالعه موردی: شهر محمودآباد نمونه)

در سال های اخیر، بسترهای آبی شهری به ویژه مسیل های فصلی، در نتیجه گسترش کالبدی شهرها و غلبه رویکردهای سازه محور، به فضاهایی کم کارکرد و بعضا ناایمن تبدیل شده اند. این در حالی است که مسیل ها می توانند نقشی موثر در ارتقای تاب آوری اکولوژیک، اجتماعی و فضایی شهرها ایفا کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان احیای مسیل فصلی شهر محمودآباد نمونه و تبدیل آن به محور تفریحی–گردشگری، از رویکرد منظر تاب آور به عنوان چارچوب نظری بهره می گیرد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، مطالعه موردی است. در فرآیند تحقیق، ابتدا با مرور ادبیات نظری، اصول و مولفه های منظر تاب آور استخراج شده و سپس با انجام مطالعات میدانی و تحلیل اسناد شهری، ویژگی های کالبدی، اکولوژیکی و اجتماعی مسیل شناسایی شده است. به منظور تحلیل وضعیت موجود، از تحلیل سوات در چهار بعد اکولوژیکی-هیدرولوژیکی، کالبدی-فضایی، اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی-مدیریتی استفاده شده است. نتایج تحلیل نشان می دهد که مسیل محمودآباد نمونه با وجود چالش هایی همچون فصلی بودن جریان آب، ناپیوستگی فضایی و ضعف مدیریت یکپارچه، از ظرفیت های بالقوه ای برای ایفای نقش به عنوان کریدور سبز، مسیر تهویه طبیعی و فضای عمومی شهری برخوردار است. بر این اساس، راهبردهای طراحی منظر تاب آور با تاکید بر مدیریت پایدار روان آب، ارتقای کیفیت فضایی، افزایش امنیت اجتماعی و تقویت کارکردهای تفریحی–گردشگری ارائه شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که رویکرد منظر تاب آور می تواند الگویی کارآمد برای ساماندهی مسیل های شهری در شهرهای کوچک و متوسط ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

منظر تاب آور ، مسیل شهری ، محور تفریحی-گردشگری ، تاب آوری شهری ، طراحی منظر ، محمودآباد نمونه