مرور تاریخی بر مدل های تبیین کننده نقش معمار و ارتباط با آموزش معماری

نقش معمار در بازه های زمانی متفاوت، تحت تاثیر تحولات جامعه و تغییر سیاست ها و ضرورت های زمانه، از یک طراح خلاق و فردمحور به کنشگری هماهنگ کننده، اجتماعی و میان رشته ای تحول یافته است. این دگرگونی موجب شکل گیری مدل های نظری متنوعی برای تبیین نقش معمار شد که بازتاب مستقیمی در ساختار، اهداف و محتوای آموزش معماری داشته است. پژوهش حاضر با رویکرد تفسیری–تاریخی و تشریحی–تبیینی، به تحلیل سیر تحول این مدل ها و تاثیر آن ها بر آموزش معماری پرداخت. داده ها از طریق مرور و تحلیل محتوای متون تاریخی، منابع علمی و برنامه های آموزشی گردآوری و به صورت تطبیقی بررسی شدند تا روند تغییر مدل های نقش معمار و ارتباط آن با اهداف، ساختار و کارکرد آموزش معماری شناسایی شود. یافته ها نشان داد که مدل های نقش معمار در پیوند مستقیم با تحولات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه هر دوره شکل گرفتند و به طور معناداری ساختار و کارکرد آموزش معماری را دگرگون کردند. در دوره های اولیه، آموزش معماری مبتنی بر الگوی استاد–شاگردی و پرورش خلاقیت فردی معمار به عنوان خالق مستقل اثر بود؛ در دوران مدرن، با ظهور مدل «معمار تکنوکرات»، آموزش نظام مند، دانشگاه محور و مبتنی بر عملکرد و استانداردها شد. در نیمه دوم قرن بیستم، رویکردهای انتقادی و اجتماعی موجب گسترش مفهومی آموزش معماری گردید و در قرن بیست ویکم، آموزش معماری با تاکید بر نقش مشارکتی، میان رشته ای و اخلاق مدار معمار، به توانمندسازی کنشگران اجتماعی و فرهنگی در حوزه طراحی محیط مصنوع معطوف شد.

کلیدواژه ها:

مدل های نقش معمار ، نقش معمار ، آموزش ، معماری ، آموزش معماری