چارچوب کاربردی دوقلوی شهری برای مدیریت و برنامه ریزی شهری: یک مطالعه مروری

تحولات فناورانه دهه اخیر، به ویژه در حوزه داده های بزرگ، اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی، زمینه ساز ظهور مفهوم «دوقلوی شهری» به عنوان یکی از ابزارهای نوین مدیریت و برنامه ریزی شهری در چارچوب شهرهای هوشمند شده است. دوقلوی شهری با ایجاد یک بازنمایی دیجیتال پویا از سیستم های شهری، امکان شبیه سازی، پایش و ارزیابی تصمیمات مدیریتی را پیش از اجرا فراهم می سازد و می تواند نقش موثری در بهبود کارایی، شفافیت و پایداری مدیریت شهری ایفا کند. با وجود گسترش مطالعات بین المللی در این حوزه، پژوهش های بومی سازی شده متناسب با شرایط نهادی، فنی و مدیریتی شهرهای ایرانی همچنان محدود است. هدف این مقاله، ارائه یک چارچوب کاربردی دوقلوی شهری برای مدیریت و برنامه ریزی شهرهای ایرانی از طریق انجام یک مطالعه مروری نظام مند بر ادبیات علمی موجود است. بدین منظور، مقالات و منابع علمی منتشرشده در پایگاه های معتبر بین المللی شامل الزویر، اسپرینگر، وب آو ساینس، اسکوپوس و به همراه منابع منتخب داخلی شامل نورمگز، پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، مگیران، پایگاه نشریات علمی وزارت علوم، با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با دوقلوی شهری و شهرهای هوشمند شناسایی، غربال گری و تحلیل شده اند. داده های استخراج شده از منابع منتخب، با بهره گیری از تحلیل کیفی و کدگذاری موضوعی، در قالب محورهای اصلی شامل فناوری های زیرساختی، حوزه های کاربرد، چالش های اجرایی و الزامات نهادی دسته بندی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه دوقلوی شهری در سطح جهانی به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت زیرساخت ها، برنامه ریزی فضایی و تصمیم سازی داده محور شناخته می شود، اما پیاده سازی آن در شهرهای ایرانی با چالش هایی نظیر پراکندگی داده های شهری، محدودیت های نهادی، ضعف چارچوب های قانونی و کمبود ظرفیت های تخصصی مواجه است. در پایان، مقاله با ارائه یک چارچوب مفهومی و کاربردی متناسب با شرایط ایران، پیشنهادهایی سیاستی و اجرایی برای توسعه و بهره برداری موثر از دوقلوی شهری در مدیریت و برنامه ریزی شهرهای ایرانی ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

دوقلوی شهری ، شهرهای هوشمند ، مدیریت شهری ، برنامه ریزی شهری