تاب آوری شهری به عنوان راهبردی برای دستیابی به امنیت پایدار در شهرها

امنیت شهری در دهه های اخیر به دلیل افزایش مخاطرات طبیعی، تهدیدات انسانی و آسیب های اجتماعی، به یکی از محورهای اصلی برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. در این میان، تاب آوری شهری به عنوان رویکردی کلیدی برای ارتقای امنیت پایدار مطرح می شود. هدف پژوهش حاضر تبیین رابطه میان تاب آوری شهری و ابعاد امنیت شهری و ارائه چارچوبی مفهومی برای ادغام این دو حوزه است. روش تحقیق به صورت توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات اسنادی، تحلیل محتوای نظریه های تاب آوری و امنیت شهری و بررسی مدل های معتبر بین المللی مانند شاخص مدیریت ریسک و مدل تاب آوری بنیاد راکفلر انجام شده است. یافته ها نشان می دهد تاب آوری شهری دارای چهار بعد اصلی کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و نهادی است که هر یک نقش تعیین کننده ای در کاهش آسیب پذیری و افزایش توان بازیابی شهر دارند. تحلیل ارتباط این ابعاد با امنیت شهری نشان می دهد که تاب آوری کالبدی زیربنای امنیت فیزیکی، تاب آوری اجتماعی تقویت کننده امنیت اجتماعی، تاب آوری اقتصادی عامل موثر در ثبات اقتصادی و تاب آوری نهادی پایه امنیت حکمرانی محسوب می شود. نتایج پژوهش بیانگر آن است که امنیت شهری بدون تاب آوری قابل تحقق نیست و اتخاذ سیاست هایی همچون تقویت حکمرانی مشارکتی، سرمایه گذاری در زیرساخت های مقاوم، ارتقای سرمایه اجتماعی، تنوع بخشی اقتصادی و توسعه سامانه های مدیریت ریسک می تواند به شکل موثری تاب آوری و امنیت شهری را ارتقا دهد. این مطالعه یک چارچوب یکپارچه برای درک پیوند میان تاب آوری و امنیت شهری ارائه می کند و می تواند مبنایی برای برنامه ریزی شهری پیش نگرانه و پایدار باشد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، امنیت شهری ، مدیریت ریسک ، حکمرانی شهری ، زیرساخت های مقاوم