هندسه تحلیل تطبیقی تاثیر فقه شیعه و اهل سنت بر سازمان فضایی و مساجد تاریخی کرمانشاه و سنندج نمونه مطالعاتی مساجد جامع کرمانشاه جامع سنندج

این مقاله برگرفته از درس تحت عنوان "حکمت و هنر اسلامی در دوره دکتری" با راهنمایی دکتر محمد مهدی سروش در دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان به انجام رسیده است. مساجد به عنوان نمادهای معماری اسلامی تحت تاثیر اصول فقهی مذاهب شیعه و اهل سنت شکل گرفته اند. این پژوهش به بررسی تطبیقی تاثیر فقه شیعه و اهل سنت بر سازمان فضایی و هندسه مساجد در کرمانشاه و سنندج می پردازد با تمرکز بر نمونه هایی مانند مسجد جامع کرمانشاه نمایانگر فقه شیعه و مسجد جامع سنندج نمایانگر فقه اهل سنت همراه با مساجد دیگر مانند مسجد قوله، ملا احمد قیامتی دولتشاه و حاج شهباز خان. هدف شناسایی تفاوت های کالبدی ناشی از باورهای فقهی در عناصری همچون سلسله مراتب فضایی، محوریت، قبله، هندسه شبستان ها، ایوان ها و صحن است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد تاریخی تفسیری بوده و داده ها از مطالعات کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و تحلیل اسناد تاریخی جمع آوری شده اند. نتایج حاکی از آن است که فقه شیعه در مساجد کرمانشاه بر محوریت عمودی و سلسله مراتب تاکید دارد در حالی که فقه اهل سنت در مساجد سنندج به پیوستگی افقی و سادگی فضایی تمایل نشان می دهد. این تفاوت ها، نقش فقه معماری مساجد، علی رغم اشتراکات اقلیمی و فرهنگی برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

فقه شیعه ، فقه اهل سنت ، سازمان فضایی مساجد ، هندسه معماری ، مساجد کرمانشاه ، مساجد سنندج