تحلیل شیوه های انتقال دانش سینه به سینه در میان استادکاران سنتی معماری روستایی ایران

انتقال دانش سینه به سینه میان استادکاران سنتی معماری روستایی ایران یکی از مهم ترین شیوه های حفظ مهارت های فنی، طراحی فضایی، مصالح شناسی و هویت فرهنگی در بافت های روستایی است. این دانش نه تنها شامل مهارت های سازه ای و انتخاب مصالح، بلکه اصول طراحی پلان ها، تهویه طبیعی، مدیریت انرژی و هماهنگی با شرایط اقلیمی و اجتماعی را نیز در بر می گیرد. با گذر زمان تغییرات اجتماعی و اقتصادی، مهاجرت استادکاران و ورود فناوری های نوین باعث کاهش شیوه های سنتی آموزش و انتقال دانش شده است؛ به ویژه در سکونت گاه هایی مانند روستای محمدآباد جرقویه که نمونه ای برجسته از معماری بومی ایران محسوب می شود. هدف این تحقیق، شناسایی، مستندسازی و تحلیل شیوه های انتقال دانش سینه به سینه استادکاران سنتی و بررسی تاثیر آن بر شکل گیری و عملکرد فضاهای معماری روستایی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و شامل مصاحبه با استادکاران زنده، مشاهده میدانی، تحلیل پلان ها و کالبد بناها و بررسی مستندات تاریخی و منابع آرشیوی می باشد. یافته های اولیه نشان می دهد که انتقال دانش شامل آموزش مستقیم، تمرین عملی، مشاهده و یادگیری تجربی از نسل های پیشین است و کاهش استادکاران فعال و تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی تهدیدی جدی برای استمرار این فرآیند ایجاد کرده است. همچنین ارتباط مستقیم بین دانش منتقل شده و ویژگی های طراحی پلان، کیفیت عملکرد فضا، انتخاب مصالح و پاسخ به شرایط اقلیمی مشاهده شده است. نتایج تحقیق بر اهمیت حفظ، بازآفرینی و آموزش مهارت های سنتی تاکید دارد و نشان می دهد که مستندسازی و بهره گیری از این شیوه ها می تواند علاوه بر حفاظت از بناهای تاریخی، زمینه ای برای ارتقای کیفیت فضاهای سکونتی و تقویت هویت فرهنگی مناطق روستایی فراهم کند.

کلیدواژه ها:

انتقال دانش سینه به سینه ، استادکاران سنتی ، معماری روستایی ، معماری بومی ، ایران ، محمدآباد جرقویه