ارزیابی دلایل عدم تحقق پذیری طرح های تفصیلی شهر تهران

در دهه های اخیر، توسعه ناهماهنگ شهرهای ایران و ظهور مشکلات متعدد در ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کالبدی و محیط زیستی، ضرورت استفاده از طرح های توسعه شهری را برای بهبود وضعیت فضایی-کالبدی شهرها به همراه داشته است. در این راستا، حدود پنج دهه از آغاز تهیه طرح های توسعه شهری در ایران می گذرد؛ اما با وجود کسب تجربه های فراوان توسط تولیدکنندگان و مجریان امور شهری، در عمل، این طرح ها نتوانسته اند گام مثبتی در جهت توسعه برنامه ریزی شده بردارند. بنابراین، با شناسایی علل عدم تحقق و ناکامی این طرح ها، می توان به تهیه طرح های واقع بینانه و اجرایی تر پرداخت. از این رو، این مطالعه تلاش دارد تا عوامل موثر بر عدم تحقق طرح های تفصیلی را با استفاده از روش های کیفی (تحلیل محتوا و مطالعه موردی) شناسایی کند. از جمله مهم ترین دلایل عدم اجرایی شدن این طرح می توان به موارد زیر اشاره کرد: (۱) ناکافی بودن مدل طراحی (پوزیتیویسم، سیستم اعتقادی، الزام، استدلال استقرایی، مرکزگرایی و تمرکز بر دولت)؛ (۲) ناکافی بودن محتوای طرح (دولتی و غیرمشارکتی بودن، ناکافی بودن موضوعات و جمع آوری داده های غیرمرتبط، عدم تفکیک مداخلات در زمینه های مختلف، نبود سیستم نظارت سازمان دهی شده، تاکید صرف بر جنبه های فیزیکی، عدم تعریف امکانات مالی اجرایی، کمال گرایی، عدم توجه به نسبیت و انعطاف ناپذیری و نبود ارتباط بین عناصر و اجزای طرح)؛ و (۳) ناکافی بودن پیشنهادات و استراتژی های طرح (تاکید بر کمیت، استنباط ناقص، ناکارآمدی و عدم پوشش تمام سطوح و اقشار).

کلیدواژه ها:

طرح توسعه شهری ، طرح جامع ، طرح راهبردی ، طرح تفصیلی ، شهر تهران