تحلیل تاثیر ساختار مالی شهرداری ها بر توسعه زیرساخت های شهری و رفاه اجتماعی شهروندان

ترویج دسترسی برابر به خدمات عمومی و ارتقای رفاه شهروندان، یکی از حلقه های کلیدی در تقویت نظام حکمرانی شهری در ایران است. با این حال، در نظام تمرکززدایی مالی و تقسیم اختیارات بین شهرداری ها و دولت مرکزی، شهرداری های محلی با «دوراهی» بین اهداف توسعه اقتصادی منطقه ای و بهبود خدمات عمومی و معیشت مردم مواجه هستند. خدمات عمومی پایه در بسیاری از شهرهای ایران هنوز با مشکلاتی مانند کمبود کمی عرضه، توزیع نامتوازن و کارایی پایین مواجه است. این مقاله با هدف بررسی تاثیر تمرکززدایی مالی و رقابت بین شهرداری ها بر عرضه خدمات عمومی پایه تدوین شده و پایه ای نظری و عملی برای ارتقای نظام بودجه و منابع مالی شهرداری ها، بهبود مکانیزم تخصیص منابع و افزایش کیفیت خدمات عمومی در شهرهای ایران ارائه می دهد. بر اساس داده های پانل جمع آوری شده از ۱۴۲ شهرداری ایران در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰، مدل اثرات ثابت و مدل آستانه ای برای آزمون تجربی استفاده شده است. نتایج نشان می دهد: اول، افزایش تمرکززدایی مالی می تواند تاثیر منفی بر عرضه خدمات عمومی پایه در شهرداری ها داشته باشد؛ دوم، رقابت بین شهرداری ها با هدف جذب سرمایه و رشد اقتصادی، این تاثیر منفی را تشدید کرده و رابطه بین تمرکززدایی مالی و کیفیت خدمات عمومی را غیرخطی می کند؛ سوم، اثر تقویت شده رقابت شهرداری ها در شهرهای کمتر توسعه یافته و شهرستان های کوچک تر برجسته تر است. بر اساس این یافته ها، مقاله پیشنهادهای سیاستی زیر را ارائه می دهد: تقویت اصلاحات نظام مالی و بودجه ای شهرداری ها، ایجاد و تقویت مکانیزم شفاف پرداخت و تخصیص منابع، بازنگری در معیارها و روش های ارزیابی عملکرد شهرداری ها، و استفاده از فناوری های اطلاعاتی مدرن برای بهبود پاسخ دهی به نیازها و اولویت های شهروندان در ارائه خدمات عمومی.

کلیدواژه ها:

تمرکززدایی مالی ، رقابت دولت های محلی ، عرضه خدمات عمومی ، کارایی اقتصادی شهری ، عدالت فضایی