ظرفیت سنجی نمایش خلاق در بازتعریف نقش های اجتماعی کودکان ۴ تا ۶ سال

پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تبیین ظرفیت های بالقوه و بالفعل نمایش خلاق در بازتعریف و گسترش درک کودکان ۴ تا ۶ سال از نقش های اجتماعی پیرامون خود انجام شده است. دوره پیش دبستانی به مثابه مرحله ای حیاتی در شکل گیری هویت اجتماعی و اکتساب الگوهای رفتاری مبتنی بر هنجارهای فرهنگی تعریف می شود. نمایش خلاق، به عنوان یک رویکرد آموزش غیرمستقیم و مبتنی بر بازی، فضایی امن برای تجربه گری و آزمودن نقش های متعدد فراهم می آورد که فراتر از محدودیت های محیط واقعی است. روش شناسی پژوهش حاضر توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مشاهده نظام مند فعالیت های نمایشی کودکان در محیط های آموزشی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مربیان جمع آوری گردیده اند. تحلیل داده ها نشان داد که مشارکت فعال در فعالیت های نمایشی مبتنی بر ایفای نقش (Role-Playing)، منجر به افزایش چشمگیر انعطاف پذیری شناختی کودکان در مواجهه با کلیشه های جنسیتی و اجتماعی گردیده و توانایی آن ها در اتخاذ دیدگاه دیگران (Perspective Taking) و همدلی را تقویت کرده است. همچنین، مشاهده گردید که نمایش خلاق زمینه ساز بازتعریف پویا و انتقادی نقش ها، به جای صرفا تقلید منفعلانه از آن ها، می شود. نتایج پژوهش تاکید دارد که برنامه ریزی دقیق برای ادغام نمایش خلاق در برنامه درسی پیش دبستانی، ابزاری کارآمد برای توسعه سواد اجتماعی و کاهش تثبیت نقش های اجتماعی محدودکننده خواهد بود. کاربردهای این یافته ها عمدتا در حوزه طراحی مداخلات آموزشی موثر برای پرورش شهروندانی آگاه و دارای ذهن باز معطوف است.

کلیدواژه ها:

نمایش خلاق ، نقش اجتماعی ، کودکستان ، بازتعریف نقش ، بازی نمایشی ، دوران پیش دبستانی