الزامات، چالش ها و راهبردهای تحقق شهر هوشمند در توسعه شهری ایران

تحولات فناورانه و ضرورت پاسخگویی به چالش های پیچیده شهری، گذار به پارادایم شهر هوشمند را به یک نیاز راهبردی برای شهرهای ایران تبدیل کرده است. با این حال، مسیر تحقق این مفهوم با موانع ساختاری، نهادی و فضایی متعددی روبرو است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با مرور نظام مند ادبیات موضوع، به تبیین الزامات، چالش ها و راهبردهای کلیدی می پردازد. مسئله اصلی، شکاف عمیق بین ظرفیت های نظری شهر هوشمند و موانع ساختاری-نهادی در ایران است که منجر به تقلیل این مفهوم به پروژه های فناورانه جزیره ای و ناپایدار شده است. بخش اول و در قسمت مطالعات نظری با استفاده از چارچوب ابعاد شش گانه شهر هوشمند، به شناسایی الزامات بنیادین و چالش های کلیدی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ساختار متمرکز و بخشی نگر حکمرانی شهری در ایران، به عنوان علت ریشه ای، منجر به ضعف مدیریت یکپارچه، محدودیت منابع مالی، چالش های فناورانه و کمبود سرمایه انسانی متخصص شده است. این محدودیت ها، مدیران را به تمرکز پروژه ها در مناطق پردرآمد سوق داده و نتیجه آن، تشدید شکاف دیجیتال و نابرابری فضایی بوده است. در نهایت، با ارائه یک تحلیل swot، راهبردهای چهارگانه ای شامل تدوین سند ملی یکپارچه، تقویت حکمرانی مشارکتی، توسعه پروژه های پایلوت بومی و تاکید بر عدالت دیجیتال را به عنوان مسیر گذار پیشنهاد شده است. راهبردهای مذکور کلیدی برای موفقیت، عبور از نگاه تکنولوژی محور و پروژه ای به نگرش یکپارچه، سیستماتیک و انسان محور در پرتو شهر هوشمند است.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، توسعه شهری ایران ، حکمروایی هوشمند ، مشارکت شهروندی ، شکاف دیجیتال