تحلیل نظری پیوند گردشگری دریا محور و آمایش سرزمین با تاکید بر پایداری و آینده پذیری مناطق ساحلی

گردشگری دریا محور به عنوان یکی از پویاترین زیربخش های گردشگری جهانی، نقش مهمی در تحول فضایی، اقتصادی و اجتماعی مناطق ساحلی دارد، اما هم زمان به تشدید فشار بر اکوسیستم های شکننده ساحلی و تعمیق نابرابری های فضایی و اجتماعی منجر می شود. از سوی دیگر، تغییرات اقلیمی، افزایش خطرپذیری سکونتگاه های ساحلی، و تعارضات فزاینده میان کاربری های مختلف در نوار ساحلی، ضرورت تلفیق گردشگری دریا محور با رویکردهای آمایش سرزمین و برنامه ریزی یکپارچه ساحلی را برجسته ساخته است. این مقاله با رویکردی توصیفی–نظری و مبتنی بر تحلیل انتقادی ادبیات مرتبط با گردشگری ساحلی، برنامه ریزی فضایی، مدیریت یکپارچه سواحل، حاکمیت گردشگری در چارچوب اقتصادآبی و تاب آوری اقلیمی؛ تلاش می کند چارچوبی نظری برای فهم و ساماندهی رابطه گردشگری دریا محور و آمایش سرزمین ارائه دهد. یافته ها نشان می دهد؛ گردشگری ساحلی در اغلب مطالعات، از نظر محیط زیستی و اجتماعی عمدتا با پیامدهای منفی و از حیث اقتصادی با پیامدهای مثبت اما نابرابر همراه است. در سطح سیاست گذاری، غالبا به گردشگری به عنوان بخش منفرد، نگریسته شده و ارتباط آن با نظام های آمایش سرزمین و مدیریت یکپارچه سواحل کم رنگ بوده است. داده های نوین مکانی، به ویژه داده های شبکه های اجتماعی، ظرفیت چشمگیری برای شناسایی الگوهای فضایی گردشگری و پشتیبانی از تصمیم گیری فضایی دارند و ادغام برنامه ریزی گردشگری با برنامه ریزی فضایی ریسک محور و تاب آور نسبت به تغییرات اقلیمی، شرط آینده پذیری مقصدهای گردشگری ساحلی است. بر این اساس، مقاله چارچوبی تلفیقی در سه سطح تحلیلی–تفسیری، مسئله محور و مدل محور پیشنهاد می کند؛ که در آن گردشگری دریا محور نه صرفا به عنوان فعالیت اقتصادی، بلکه به مثابه سازوکار تولید فضا، بازتوزیع ریسک و بازآرایی روابط قدرت در نوار ساحلی تحلیل می شود.

کلیدواژه ها:

اقتصادآبی ، برنامه ریزی فضایی ، گردشگری دریامحور ، توسعه دریاپایه ، پایداری فضایی