هوش مصنوعی و کلان داده ها، محرک آینده لجستیک دریایی در توسعه اقتصاد دریا محور

تحولات دیجیتال و هوشمندسازی، فرصت های نوینی را برای ارتقای رقابت پذیری لجستیک دریایی در چارچوب اقتصاد دریا محور فراهم کرده اند. در این میان، هوش مصنوعی و تحلیل کلان داده ها به عنوان دو فناوری کلیدی، نقش پررنگی در بهبود عملکرد، شفافیت و پایداری زنجیره های تامین دریایی ایفا می کنند. این مقاله به بررسی روندهای جهانی، نمونه های موفق پیاده سازی این فناوری ها در لجستیک دریایی و فرصت های پیش رو برای اقتصادهای نوظهور از جمله ایران می پردازد. همچنین زیرساخت های موردنیاز، چالش ها و سیاست های پیشنهادی برای بهره برداری اثربخش از AI و Big Data در این حوزه تحلیل می شود. نتایج نشان می دهد که سرمایه گذاری هدفمند و چارچوب های قانونی مناسب می تواند جایگاه ایران را در اقتصاد دریا محور ارتقا دهد. همچنین در این مقاله، میزان نفوذ Big Data در بنادر پیشرفته جهان و روند پیش بینی شده آن تا سال ۲۰۳۰ مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به رشد شتابان تجارت بین المللی و افزایش پیچیدگی زنجیره های تامین، بنادر پیشرفته ناگزیر به بهره گیری از فناوری های داده محور برای بهبود عملکرد عملیاتی خود شده اند. در این راستا، Big Data نقش کلیدی در بهینه سازی فرآیندهای بندری از جمله مدیریت ترافیک دریایی، پیش بینی ظرفیت، بهبود بهره وری تجهیزات، کاهش زمان توقف کشتی ها، افزایش ایمنی و ارتقای پایداری محیطی ایفا می کند. بر اساس تحلیل روندهای جاری و مطالعات موردی انجام شده، میزان نفوذ Big Data در بنادر پیشرفته که در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد برآورد شده است، پیش بینی می گردد تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد افزایش یابد. این روند صعودی تحت تاثیر عواملی چون پیشرفت در هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، پردازش ابری، تحلیل پیش بینی گر و سیاست های توسعه بندرهای هوشمند قرار دارد. انتظار می رود بنادر پیشگام نظیر روتردام، سنگاپور، شانگهای و لوس آنجلس تا پایان این دهه به سطوح بالایی از یکپارچگی و بهره برداری از Big Data دست یابند. نتایج این تحقیق می تواند برای تصمیم گیران حوزه حمل ونقل دریایی و توسعه دهندگان فناوری های بندری راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، کلان داده ها ، لجستیک دریایی ، زنجیره تامین هوشمند ، اقتصاد دریا محور