نقش حقوق و تکالیف در تقویت فرهنگ شهروندی و تحقق حکمرانی شهری کارآمد (مطالعه موردی: شهر گرگان)

در سال های اخیر، توجه به فرهنگ شهروندی به عنوان یکی از مولفه های اصلی مدیریت شهری، در شهر گرگان نیز اهمیتی روزافزون یافته است. شهروندی، به مثابه پدیده ای اجتماعی و سیاسی، یکی از شاخص های بنیادین نظام های مردم سالار و نشانه ای از بلوغ و پویایی جامعه شهری به شمار می آید. تقویت این فرهنگ، مستلزم مشارکت موثر شهروندان در فرایند تصمیم سازی، سیاست گذاری و تعیین اولویت های شهری است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بر پایه مصاحبه نیمه ساخت یافته با مدیران و کارشناسان شهرداری گرگان انجام شده و با روش تحلیل مضمون به تبیین ابعاد مختلف فرهنگ شهروندی در مدیریت شهری پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که پراکندگی و تداخل وظایف نهادهای مرتبط با امور شهری و تعدد قوانین نامشخص، دو چالش عمده در مسیر نهادینه سازی فرهنگ شهروندی در گرگان هستند. از یک سو، بخشی از فعالیت ها بدون مجوز قانونی صریح اما بر پایه عرف شهرداری انجام می گیرند؛ و از سوی دیگر، وظایف ضروری ای وجود دارند که قانون گذار به صورت روشن برای شهرداری ها تبیین نکرده است. بر اساس نتایج، سه مسئله اصلی در زمینه قوانین و مقررات شهری مشاهده می شود: نبود ضمانت اجرایی موثر، ابهام در متون قانون، و وجود خلاهای تقنینی؛ که هر کدام آثار قابل توجهی بر تحقق فرهنگ شهروندی و کارآمدی مدیریت شهری گرگان برجای می گذارد.

کلیدواژه ها:

شهرداری گرگان ، مدیریت شهری ، فرهنگ شهروندی ، قوانین شهری ، مشارکت شهروندی