نقش دانشگاه در توسعه پایدار و حل مسائل اجتماعی

در جهان معاصر، جوامع انسانی با چالش هایی پیچیده و درهم تنیده در عرصه های اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی مواجه اند؛ چالش هایی که حل آن ها مستلزم بهره گیری از رویکردهای دانش محور و مشارکتی است. در این میان، دانشگاه ها به عنوان نهادهایی بنیادین در تولید، انتقال و به کارگیری دانش، نقشی محوری در پیشبرد اهداف توسعه پایدار (SDGs) و پاسخ گویی به مسائل اجتماعی ایفا می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و تحلیلی و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای اسناد و انجام مصاحبه های نیمه ساختار یافته، به بررسی نقش دانشگاه در تحقق توسعه پایدار و حل مسائل اجتماعی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که دانشگاه ها می توانند از رهگذر سه کارکرد اصلی خود یعنی آموزش، پژوهش و خدمات اجتماعی در سه بعد اصلی توسعه پایدار، شامل ابعاد اجتماعی، زیست محیطی و اقتصادی، نقشی موثر و تحول آفرین داشته باشند. با این حال، موانعی چون ساختارهای بوروکراتیک و تمرکزگرایی، بی توجهی سیاست گذاران به پژوهش های کاربردی در نظام ارزیابی دانشگاهی، و نیز غلبه نگرش سنتی به دانشگاه به عنوان نهادی منزوی و دور از جامعه، مسیر این نقش آفرینی را دشوار ساخته است. بر پایه این تحلیل، الگویی نظری با عنوان «دانشگاه مسئول اجتماعی و پایدار» پیشنهاد می شود؛ الگویی که بر سه محور آموزش مبتنی بر اصول پایداری، پژوهش مسئله محور و خدمت رسانی سازمان یافته استوار است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که دانشگاه تنها زمانی می تواند مشروعیت و مقبولیت اجتماعی خود را حفظ کند که دانش را در خدمت عدالت، پایداری و امید قرار دهد.

کلیدواژه ها:

دانشگاه ، توسعه پایدار ، مسائل اجتماعی ، وظایف