مسئولیت اجتماعی دانشگاه ها در حقوق عامه و بهره برداری از انفال

بدون تردید مسئولیت اجتماعی دانشگاه تنها آموزش و یا فقط آموزش و پژوهش نبوده و فلسفه وجودی دانشگاه، نه تنها تولید مدارک و نه حتی دانشگاه خدمت محور نبوده، بلکه دانشگاه اجتماعی است. «مسئولیت اجتماعی» مقوله ای مهم در گفتمان دانشگاه های امروزی، با محوریت تعهد و مسئولیت آنها نسبت به محیط پیرامونی، از جمله نقش و مشارکت در توسعه اجتماعی، تعهد در قبال محیط زیست، شفافیت و شایسته سالاری، رعایت حقوق عامه های مختلف، بهره برداری از انفال و … با هدف باز طراحی زیست اخلاقی محیط های فعالیت خود است. به عبارت دیگر، مسئولیت اجتماعی را می توان مجموعه ی وظایف و تعهداتی دانست که یک نهاد یا سازمان بایستی در راستای معونت و همین طور حفاظت، صیانت و مراقبت از جامعه ای که در آن فعالیت می کند، انجام دهد. دانشگاه به مثابه ی عالی ترین نهاد آموزشی و پژوهشی یک جامعه، نقش و جایگاه ویژه و ذوابعادی در زمینه حقوق عامه و بهره برداری از انفال دارد و خصوصا با دگرگونی پارادایم توسعه و موضوعیت یافتن مفهوم «توسعه ی پایدار»، مقوله ی مسئولیت اجتماعی، به طور خاص در دانشگاه های نسل چهارم، پایگاه، تبلور و نمود مضاعفی یافته است. چرا که اساسا فلسفه ی وجودی دانشگاه، بر مبنای تولید خیر عمومی و رفاه اجتماعی از شاهراه خردورزی، علم آموزی و دانش اندوزی است و امتزاج خارج از تعادل و افراط گونه ی آن با منطق های مادی و منفعت گرایانه ی صرف، دانشگاه را از هویت ذاتی و تاریخی خود که سرشتی اجتماعی دارد، تهی می سازد. از طرفی حقوق عامه به عنوان یکی از اصول بنیادین نظام های حقوقی، حفاظت از منافع عمومی، تضمین عدالت اجتماعی و ایجاد محیطی امن و شفاف برای شهروندان را بر عهده دارد و دانشگاه ها به عنوان نهادهای علمی، آموزشی و فرهنگی، مسئولیت اجتماعی گسترده ای در این زمینه دارند و نگاه و تلاش خاص، جهت مطالعه و ارائه راهکاری عملی و پژوهشی، در جهت رعایت حقوق عامه و مدیریت منابع عمومی یا انفال، از ارکان اصلی این مسئولیت ها محسوب می شود. پژوهش حاضر با روش مرور هدفمند منابع، خلاصه سازی اطلاعات و روش فرا ترکیب طراحی شده و داده ها و اطلاعات از منابع مختلفی شامل مقالات و منابع فیزیکی و اینترنتی جمع آوری شده و به دنبال تبیین مسئولیت اجتماعی دانشگاه ها و اثرات آن در حقوق عامه و بهره برداری از انفال می باشد. بررسی ها نشان می دهد دانشگاه ها علاوه بر آموزش و پژوهش، با طراحی برنامه آموزشی حقوقی، ایجاد سازوکارهای نظارتی، مشارکت در پروژه های بهره برداری منتج از انفال و حتی ارتقای فرهنگ مسئولیت پذیری و فرهنگ اخلاقی و... در زمینه های حقوق عامه و بهره برداری از انفال، می توانند اثرات قابل توجهی در بحث حقوق عامه و انفال داشته باشند. غفلت از هویت و مسئولیت ذاتی، وظیفه گرایی صوری، ضعف در هماهنگی میان نهادهای دانشگاهی و اجرایی، محدودیت منابع مالی و عدم وجود سیاست های مدیریتی شفاف از چالش های مهم در بحث مسئولیت اجتماعی دانشگاه ها در زمینه حقوق عامه و بهره برداری از انفال می باشد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی ، دانشگاه ، حقوق عامه ، انفال ، مسئولیت اجتماعی دانشگاه