مدلسازی عملکرد ایمنی انواع وانت بارها و پیکاپ های موجود در ایران در تصادفات تک وسیله ای

پژوهش حاضر به بررسی عملکرد ایمنی ۱۱ برند وانت بار و پیکاپ پرکاربرد در ایران در تصادفات تک وسیله ای پرداخته است. برای این منظور، داده های ۵۳۴۷۳ تصادف (شامل «برخورد با شیء ثابت»، «خروج از جاده» و «واژگونی») مربوط به خودروهای مذکور طی سال های ۱۳۹۵-۱۴۰۳ در کشور ایران مطالعه گردید. متغیر هدف، احتمال مصدومیت یا فوت راننده بوده و از مدل رگرسیون لجستیک برای بررسی معناداری متغیرهای مطالعه، و مدل XGBoost برای شناسایی اهمیت نسبی متغیرها و نیز اثر اندرکنشی «مدل و سن خودرو» به صورت جداگانه استفاده شد. نتایج نشان داد که «سن خودرو»، نوع برخورد «واژگونی/سقوط»، «نوع گواهینامه»، «مدل (برند) خودرو» و «کمربند ایمنی» بیشترین اهمیت نسبی را در احتمال مصدومیت/فوت راننده داشته اند. احتمال مصدومیت یا فوت برای رانندگان وانت پیکان ۵۰ درصد بیشتر از وانت پراید (گروه مرجع) بوده است. وانت نیسان و وانت مزدا عملکرد ایمنی مشابهی نسبت به وانت پراید داشتند. نسخه های قدیمی وانت (پیکاپ) تویوتا عملکرد ایمنی نامناسبی از خود نشان دادند. وانت ال ۹۰ بهترین عملکرد نسبی را از خود نشان داد. به علاوه، افزایش سن خودروهای وانت بار و پیکاپ به طور معناداری با افزایش احتمال مصدومیت یا فوت راننده وانت بار همراه است. یافته های این پژوهش می تواند به سیاستگذاران و مدیران حوزه حمل ونقل و ایمنی در راستای اولویت بندی طرح های جایگزینی خودروهای فرسوده و یا توقف تولید مدل های ناایمن کمک کند.

کلیدواژه ها:

وانت بار و پیکاپ ، ایمنی خودرو ، XGBoost ، مصدومیت راننده ، تصادفات تک وسیله ای