بررسی سهم ذرات معلق سایشی در آلودگی هوای تهران و اثرات برقی سازی ناوگان حمل ونقل شهری

آلودگی هوا به ویژه ذرات معلق، یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی شهر تهران است و منابع متحرک نقش غالبی در انتشار آلاینده ها دارند. هدف این مطالعه، بررسی سهم ذرات معلق سایشی (ناشی از سایش تایر، ترمز و سطح جاده) در آلودگی هوای تهران و تحلیل پیامدهای برقی سازی ناوگان حمل ونقل شهری بر این مولفه آلایندگی است. در این پژوهش، از داده های سیاهه انتشار آلاینده های هوای تهران (سال ۱۳۹۶) و مستندات علمی معتبر داخلی و بین المللی استفاده شد. نتایج نشان می دهد منابع متحرک حدود ۸۳ درصد از آلاینده های گازی و ۶۱ درصد از ذرات معلق را در تهران تولید می کنند. از منظر منشا تولید ذرات، حدود ۸۱ درصد از ذرات معلق شهر تهران احتراقی بوده و تنها ۱۹ درصد به فرایندهای سایشی نسبت داده می شود. با تمرکز بر آلاینده معیار تهران یعنی PM۲.۵، سهم ذرات سایشی تنها حدود ۸ درصد برآورد شده و بیش از ۹۰ درصد این ذرات از منابع احتراقی ناشی می شوند. بر این اساس، برقی سازی ناوگان شهری با حذف آلاینده های احتراقی نظیر NOx و VOCs و کاهش انتشار PM۲.۵ می تواند اثر خالص مثبتی بر بهبود کیفیت هوا داشته باشد. هرچند افزایش وزن خودروهای برقی ممکن است انتشار ذرات سایشی را حدود ۷ تا ۱۰ درصد افزایش دهد، اما اثر آن بر PM۲.۵ محدود (کمتر از ۴ درصد) و قابل مدیریت از طریق فناوری هایی مانند ترمز احیاکننده و تایرهای کم سایش است. در مجموع، یافته ها نشان می دهد کنترل منابع احتراقی همچنان اولویت اصلی مدیریت کیفیت هوای تهران بوده و برقی سازی ناوگان، راهبردی موثر در کاهش ریسک های سلامت محور مرتبط با آلودگی هوا محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

آلودگی هوای تهران ، ذرات معلق (PM) ، ذرات سایشی ، برقی سازی