تحلیل همبستگی فضایی بین الگوهای ترافیکی شهری و غلظت آلاینده های هوا: مطالعه موردی شهر اصفهان

این پژوهش به تحلیل همبستگی فضایی میان الگوهای ترافیکی شهری و غلظت آلاینده های هوا در شهر اصفهان می پردازد؛ هدف شناسایی نقش شدت ترافیک، ساختار تقاضای سفر و میانگین عمر ناوگان در توزیع مکانی آلاینده های هوا (NO۲، SO۲، CO، آئروسول) است. داده های مورد استفاده شامل آمار حجم تردد تفکیک شده بر اساس نوع وسیله، نقشه های تقاضای سفر منطقه ای حاصل از مطالعات جامع ترافیک اصفهان و حومه، اطلاعات میانگین سن ناوگان از پلیس راهور، داده های ماهواره ای Sentinel ۵P و MODIS و مشاهدات ایستگاه های پایش زمینی بودند که پس از پردازش در محیط GIS به صورت لایه های رستر و وکتور تلفیق شدند. روش های آماری شامل محاسبه ضریب همبستگی پیرسون، خوشه بندی سلسله مراتبی و تحلیل مولفه های اصلی برای کاهش ابعاد و شناسایی الگوهای فضایی به کار گرفته شد. نتایج نشان می دهد که افزایش تراکم و حجم ترافیک، همبستگی مثبت و معناداری با افزایش CO، NO۲ و آئروسول دارد و فرسودگی ناوگان دیزلی نقش قابل توجهی در تشدید انتشار نیتروژن ها و ذرات معلق ایفا می کند. بر این اساس، کاهش تقاضای سفر، توسعه زیرساخت های حمل ونقل عمومی پاک و تسریع در برقی سازی ناوگان به عنوان راهبردهای کلیدی پیشنهاد می شوند؛ با توجه به تجمع صنایع آلاینده پیرامون اصفهان، تخصیص بودجه هدفمند برای نوسازی و برقی سازی ناوگان ضروری است.

کلیدواژه ها:

آلودگی هوا ، ترافیک شهری ، همبستگی فضایی ، حمل و نقل پاک ، سن ناوگان