طراحی الگوی حکمرانی مشارکتی آب با رویکرد بازاریابی اجتماعی راهبردی برای تحول رفتاری در مصرف پایدار منابع آب

بحران کم آبی و چالش های حکمرانی منابع آب در ایران به دلیل مدیریت ناکارآمد، نبود مشارکت موثر ذی نفعان و فرهنگ مصرف نامناسب، نیازمند یک مدل مدیریتی نوین و جامع است. این پژوهش با روش داده بنیاد (گراندد تئوری) و با هدف طراحی الگوی حکمرانی مشارکتی آب با رویکرد بازاریابی اجتماعی و تحول رفتاری در مصرف پایدار منابع آب انجام شده است. داده ها از مطالعات کیفی، اسناد پژوهشی و تحلیل سیاست های مدیریت آب استخراج و از طریق کدگذاری، باز محوری و انتخابی تحلیل شده اند. در مرحله کدگذاری، ۹۸ مقوله اصلی و ۲۹ شاخص کلیدی در حوزه حکمرانی آب و بازاریابی اجتماعی شناسایی شد که مبنای طراحی مدل پیشنهادی قرار گرفتند. یافته ها حاکی از آن است که آمیخته بازاریابی اجتماعی (۴) شامل محصول، قیمت، توزیع و ترویج نقش کلیدی در نهادینه سازی حکمرانی مشارکتی آب دارد. محصول شامل سیاست های اصلاحی، فناوری های مدیریتی، ساختارهای مشارکتی، حمایت های اقتصادی و برنامه های آموزشی است که به تحقق مدیریت یکپارچه و پایدار منابع آب کمک می کند. قیمت به هزینه های اقتصادی، زمانی، روانی و اجتماعی مرتبط با تغییر رفتار مصرفی اشاره دارد و سیاست هایی مانند نرخ گذاری پلکانی، ارائه مشوق های مالی و جریمه برای مصارف غیرضروری می توانند به مدیریت پایدار مصرف کمک کنند. توزیع بر دسترسی عادلانه به اطلاعات منابع آبی، فناوری های مدیریت آب و فرصت های مشارکتی تاکید دارد. ایجاد ساختارهای تصمیم گیری مشارکتی، توسعه فناوری های نظارت هوشمند، بهینه سازی زیرساخت های آبی و ارتقای نظام های نظارتی از راهکارهای کلیدی در این حوزه هستند. در نهایت ترویج شامل کمپین های رسانه ای، آموزش عمومی، استفاده از مشوق های رفتاری و بهره گیری از رهبران اجتماعی برای تغییر نگرش و رفتار مصرف کنندگان است. مشارکت فعال جامعه در فرایند ترویج و فرهنگ سازی از طریق رسانه های دیجیتال، مدارس و نهادهای مدنی نقش کلیدی در موفقیت مدل پیشنهادی دارد. همچنین بازاریابی اجتماعی تنها زمانی اثربخش خواهد بود که به عنوان یک سیستم جامع و یکپارچه شامل اصلاح سیاست ها، حمایت های اقتصادی، توسعه فناوری و ابزارهای فرهنگی و آموزشی اجرا شود. اجرای موفق این مدل می تواند به افزایش امنیت و پایداری منابع آبی، کاهش تعارضات آبی، تقویت تعاملات بین بخشی و بین المللی و افزایش مسئولیت پذیری اجتماعی در مدیریت مصرف آب منجر شود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی مشارکتی ، آب ، بازاریابی اجتماعی ، تغییر رفتار ، آمیخته بازاریابی ، داده بنیاد