علم و فناوری در الگوی حکمرانی خوب جمهوری اسلامی ایران بر اساس سیاست گذاری نظری و عملی امیرالمومنین علی (علیه السلام)

ارزش هر انسانی به اندازه چیزی است که دوست می دارد. حکمت ۸۱ نهج البلاغه «قیمه کل امری ما یحسنه» علم و فناوری و توسعه و پیشرفت با نگاه به بعد نفی سبیل و استقلال در حکمرانی موضوعی است که در سال های متمادی نگاه حکومت ها و دولت های در حال توسعه و پیشرفت را به خود جلب کرده است و متناسب با ماهیت ایجابی و حاکمیتی دولت ها عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ایدئولوژیکی نفی سبیل و خودکفایی در ابعاد مختلف و شاخص های امنیت متفاوت می باشد. از این رو کاستی ها در حاکمیت ها باعث گردیده است که استقلال بر اساس فناوری های نوین و پیشرفته در جهت رفاه و آسایش ملت ها در حکمرانی سیاسی مطرح شود. بر این اساس الگو و منشور حکومتی امیرالمومنین علی (علیه السلام) به عنوان مبنا و شاخصی جهت حکمرانی مطلوب و بی بدیل با توصیه ها و مصادیق علوم مختلف و رفاه و خوداتکایی و جامع و کامل و فراتر از زمان و مکان که در نهج البلاغه ثبت و ضبط شده است مطرح می باشد. نهج البلاغه پس از قرآن کریم گرانقدرترین میراث فرهنگی مسلمانان مبنایی ترین شیوه و روش اداره ملل و حکومت ها و سیر حرکت متعالی ملل می باشد و اهتمام به علم، استقلال و پیشرفت و توسعه به همراه حکمرانی مردم و مشارکت، مشروعیت و مقبولیت ها به هم وابسته اند. با توجه به اینکه قول و فعل آقا امیرالمومنین علی (علیه السلام) به عنوان حجت و ولی الهی یکی است، در کتاب پرارزش و بی نظیر نهج البلاغه که میراث کامل و جامع حکمرانی برای جهانیان تا ظهور آخرین حجت الهی است گزیده ای استثنایی از برترین گوهرهای آموزه های امیرالمومنان علی (علیه السلام) از خطبه ها، نامه ها و حکمت ها قرار گرفته است. امیرالمومنان علی (علیه السلام) در نهج البلاغه بعد نفی سبیل و استقلال و رفاه و آرامش و پیشرفت همه جانبه را به عنوان رکنی ترین و پایه اصلی تشکیل و استمرار حکومت اسلامی در کنار سایر ابعاد همچون خدا محوری، امامت، ولایت فقیه، آینده نگری، ثبات سیاسی، توحیدگرایی، شایسته سالاری، عدالت محوری، اثربخشی و کارایی، مسئولیت پذیری، شفافیت و فسادستیزی بیان فرموده است و این اصل و نبود یا عدم استقلال و خودکفایی و قدرتمند بودن و ضعف باور و خودتحقیری و عدم انگیزه برای هزینه دادن و دنیاپرستی و پیروی و وابستگی به حکمرانان ناصالح و بی دین و پیروی از شیاطین در استمرار حکومت ولی و حجت الهی عامل به تعویق افتادن حکم و دستور الهی بر جانشینی برحق پیامبر در وی و بیعت با ایشان بوده که امر حکومت ولی و حجت الهی را بیش از دو دهه با تاخیر مواجه کرد و در نهایت بعد از چند صباحی خواست و مطالبه مردمی بعد از مواجهه با ظلم ها و ستم های صورت گرفته برای خود به امام رجوع کردند. نظام بین الملل بر اساس آموزه ها و هستی شناسی دنیاگرایانه و استعماری خود شش عامل را برای تحقق حکمرانی خوب لازم دانسته اند و ملاک ارزیابی حکمرانی خوب کشورها را نه اراده و خواست الهی بلکه سود و منفعت انسانی می دانند؛ نه ادای تکلیف و عمل به پیمان و اجرای اراده و خواست الهی. در این بین یکی از ابعاد حکمرانی نفی سبیل و استقلال در حوزه های علم و فناوری در جوامع اسلامی در مواجهه با نظام کفر و استعمار می باشد. هرچند بعد نفی سبیل و استقلال در کنار شباهت های ظاهری با برخی از اصول حکمرانی ملل ها از لحاظ فهم و درک و جهان بینی، خدا باوری و تکلیف مداری در اسلام با فهم و درک استکبار و کشورهای سلطه گر متفاوت است و استقلال ملل خوشایند کفار و نظام سلطه نمی باشد. پژوهش حاضر با تئوری و نظریه مفهوم سازی داده بنیاد یا گراند تئوری با رویکرد استقرایی و روش تحقیق تحلیل محتوای مضمون از متن کامل کتاب نهج البلاغه و انتخاب شاخص ها، مولفه ها و ابعاد بر مبنا و اساس احصاء موضوعات روایات توسط آیت الله دشتی و شاخص و مبنای تعریف حکمرانی خوب از نگاه و منظر امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری با ابزار نرم افزار مکس کیودا ۱۸ که بعد از تجمیع و تخصیص کدها از ۳۰۷۱ کد باز اولیه تا احصاء شده در ابعاد کلی حکمرانی به ۱۴۸ کد باز و ۸ شاخص با رویکرد کدگذاری باز و ۳ مولفه با رویکرد کدگذاری محوری و ۱ بعد نفی سبیل و استقلال (علیه السلام) با رویکرد کدگذاری انتخابی در الگوی حکمرانی خوب بر اساس سیاست گذاری نظری و عملی امیرالمومنین علی (بر اساس بعد نفی سبیل و استقلال که لازمه این بعد پیشرفت علمی و فناوری در ابعاد مختلف انرژی و مواد و... و شناخت و تقویت باورها و تهذیب نفس و تکامل و توفیق الهی در دستیابی به اهداف می باشد).

کلیدواژه ها:

علم ، فناوری ، حکمرانی خوب ، استقلال ، نفی سبیل ، نهج البلاغه ، امیرالمومنین علی ، توسعه ، انرژی ، مواد