بهره وری آب ارقام تجاری گندم نان در اقلیم گرم و خشک جنوب

به منظور ارزیابی و مقایسه ارقام تجاری موجود گندم نان از نظر عملکرد و بهره وری آب، آزمایشی در قالب بلوک های کامل تصادفی به مدت دو سال زراعی از ۱۴۰۰ الی ۱۴۰۲ در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد اجرا شد. در این آزمایش تیمار افقی شامل پنج سطح مقادیر آب (۲۵%، ۵۰%، ۷۵%، ۱۰۰% و ۱۲۵% نیاز آبیاری و تیمارهای عمودی شامل شش رقم گندم آزادگان، اوج، برات، جلال، داریون و مهرگان با سه تکرار بود. نیاز آبی بر اساس روش تشت تبخیر محاسبه و اعمال تیمارهای آبیاری با استفاده از روش آبیاری نواری - قطره ای (تیپ) انجام شد. در تجزیه واریانس مرکب اثر سال به دلیل شرایط اقلیمی هر سال به ویژه در مقدار و پراکنش بارش موثر، معنی دار شد. حداکثر تغییرات عملکرد دانه ارقام در تامین نیاز آبی طی دو سال به ترتیب ۱۰ و ۳۰ درصد و مقدار تولید دانه به ازای هر میلی متر آب مصرفی ارقام در محدوده ۴۳/۱۸ تا ۳۸/۲۲ کیلوگرم در هر هکتار بود. در تیمارهای آبیاری مجزای هر دو سال، میانگین صفات عملکرد دانه و بهره وری آب مصرفی به ترتیب در ارقام داریون، مهرگان و جلال از متوسط کل ارقام بالاتر بود. میانگین دو ساله بهره وری آب این ارقام در آبیاری کامل به ترتیب ۵۷/۲، ۴۶/۲ و ۴۲/۲ کیلوگرم در متر مکعب آب مصرفی اندازه گیری شد. با انتخاب رقم و مدیریت کم آبیاری متناسب آن، شاخص های بهره وری آب کاربردی و آب مصرفی به ترتیب تا ۶۳ و ۹۳ درصد افزایش داشت. در تجزیه کلاستر در محیط نرم افزار R بر اساس ضرایب مدل های رگرسیون عملکرد دانه- تامین نسبی آب و نیاز آبی، ارقام خوشه بندی و توصیه های کاربردی برای هر خوشه ارائه شد.

کلیدواژه ها:

آب کاربردی ، آب مصرفی ، بهره وری ، تابع تولید ، عملکرد