سیاست های توسعه پایدار سیستم حمل ونقل ریلی شهر قم: کاربردی از پویایی شناسی سیستم

شهر قم، به عنوان یکی از مراکز مذهبی ایران با جمعیتی حدود ۱.۴ میلیون نفر، با تقاضای روزانه ۸ هزار مسافر حمل ونقل ریلی مواجه است. پروژه متروی قم در دست احداث است و با چالش هایی در مسیر تکمیل پروژه روبروست. هدف این مطالعه، تحلیل پویایی های سیستم متروی شهر قم با استفاده از رویکرد پویایی شناسی سیستم برای شناسایی و تحلیل سیاست های توسعه پایدار تا افق ۱۴۱۴ است. این پژوهش بر شناسایی عوامل کلیدی تاخیر پروژه و پیشنهاد سیاست های ترکیبی برای کاهش آن ها تمرکز دارد. مدل پویایی سیستم حمل ونقل ریلی قم بر اساس هشت زیرسیستم کلیدی (اقتصادی، زیرساختی، مدیریتی، جمعیتی، ایمنی، فناوری، ترافیکی و زیست محیطی) و با مشارکت کارشناسان طراحی شد. پس از اعتبارسنجی مدل با استفاده از تایید آزمون های کفایت مرزها، بازتولید رفتار و شرایط حدی، شبیه سازی در افق ۱۰ ساله (۱۴۱۴-۱۴۰۴) به انجام رسید. پس از تحلیل حساسیت مدل، سیاست های ترکیبی با تمرکز بر سه استراتژی ۱-توسعه ناوگان حمل و نقل ریلی، ۲-ارتقای ایمنی حمل و نقل ریلی و ۳-ارتقای نظارت بر صلاحیت اجرای پروژه حمل و نقل ریلی شهر قم شامل ۷ سیاست ترکیبی شامل ۱- تخصیص منابع مالی به توسعه ناوگان، ۲- حمایت از صنایع داخلی و انتقال فناوری پیشرفته؛ ۳- استانداردسازی برنامه ریزی پروژه، ۴- افزایش نظارت بر کیفیت اجرای پروژه، ۵- افزایش ایمنی، ۶- ریشه یابی علل تاخیر و مدیریت ریسک، ۷- ارتقای کیفیت آموزش های ایمنی پروژه طراحی و اعمال شد. نتایج اجرای سیاست ها نشان می دهد که با فعال سازی حلقه های تقویت کننده رشد درآمد و شکستن چرخه های معیوب، تقاضای متروی قم تا ۵۰% افزایش یافته و تاخیر پروژه به طور قابل توجهی کاهش می یابد. این مدل به سیاست گذاران کمک می کند تا با درک نقاط اهرمی سیستم، منابع را بهینه تخصیص داده و پایداری سیستم حمل ونقل ریلی را تضمین کنند.

کلیدواژه ها:

پویایی شناسی سیستم ، متروی قم ، تاخیر پروژه ، شبیه سازی ، سیاست های توسعه