آنژیوژنز ناشی از تمرین سازگارهای مولکولی یکپارچه و سازگاری های ایزوفرمی در عضلات قلبی و اسکلتی

آنژیوژنز ناشی از تمرین به عنوان یکی از بنیادی ترین سازوکارهای سازگاری فیزیولوژیکی در سیستم قلبی-عروقی و عضله اسکلتی شناخته می شود. با وجود این ماهیت ایزوفرمی فاکتورهای رشد، تفاوت مسیرهای سیگنالینگ میان بافت ها و تاثیر نوع و شدت تمرین بر این فرآیند هنوز به صورت جامع تبیین نشده است. روش بررسی: این مقاله از نوع مروری روایتی (Narrative Review) است که با جست وجوی نظام مند در پایگاه های Scopus، PubMed و SID تا سال ۲۰۲۵ انجام شد. مقالات واجد معیارهای تخصصی انتخاب و در سه محور شامل: (۱) مکانیسم های مولکولی، (۲) نوع و شدت تمرین و (۳) تفاوت های پاسخ بافتی تحلیل شدند. کیفیت مطالعات با چک فهرست PEDro، SYRCLE، Jadad و نیوکاسل اتاوا بررسی شد. یافته ها: تمرین موجب فعال سازی مسیرهای HIF-۱a-VEGF-eNOS در عضله اسکلتی و PISK/Akt-VEGF-B-eNOS در بافت قلب می شود. ایزوفرم های VEGF۱۶۵، VEGF۱۲۱ و VEGF۱۸۹ در عضله اسکلتی و VEGF-B در قلب نقش غالب دارند. تمرینات هوازی، شدید تناوبی با شدت بالا، مقاومتی، سنگین، انسداد جریان خون (BFR) و تمرینات زیر بیشینه طولانی مدت بیشترین تاثیر را بر بیان فاکتورهای آنژیوژنیک نشان می دهند. نتیجه گیری: آنژیوژنز ناشی از تمرین حاصل تعامل چندین مسیر سیگنالینگ است که نوع تمرین، شدت فعالیت و ویژگی عملکردی بافت الگوی پاسخ را تعیین می کنند. در عضله اسکلتی تمرکز بر افزایش تراکم مویرگی و ظرفیت اکسیداتیو است، در حالی که در قلب این فرآیند به صورت تطبیقی و محافظتی برای حفظ پرفیوژن رخ می دهد. شناخت تفاوت های بافتی و ایزوفرمی می تواند مبنایی برای طراحی تمرینات هدفمند در توانبخشی قلبی و بهبود عملکرد عروقی فراهم کند.

کلیدواژه ها:

آنژیوژنز در قلب و عضله اسکلتی ، ایزوفرم های VEGF ، تمرین هوازی ، تمرین مقاومتی ، تمرین بی هوازی