بررسی نقش داوری تجاری بین المللی در حل اختلافات و تعیین مسئولیت حقوقی شرکت های فعال در حوزه حمل و نقل و انرژی دریایی

داوری تجاری بین المللی به عنوان اصلی ترین سازوکار حقوقی حل وفصل اختلافات در حوزه حمل ونقل و انرژی دریایی، نقش بنیادینی در تعیین مسئولیت حقوقی شرکت های فعال در این عرصه ایفا می کند. ابعاد حقوقی و قراردادی پروژه های دریایی، ماهیت چندملیتی قراردادها، تعارض قوانین ملی و پیامدهای گسترده اقتصادی و زیست محیطی اختلافات دریایی موجب شده است که رسیدگی قضایی سنتی پاسخگوی مقتضیات این دعاوی نباشد. در این چارچوب، سوال اصلی تحقیق آن است که داوری تجاری بین المللی چگونه می تواند با بهره گیری از اصول و اسناد الزام آور حقوق بین الملل، چارچوبی منسجم برای حل اختلافات دریایی و تعیین مسئولیت حقوقی شرکت ها فراهم آورد؟ روش تحقیق، توصیفی تحلیلی با رویکرد تطبیقی است که بر بررسی اسناد بین المللی، تحلیل مواد قانونی و مطالعه نمونه های آرای داوری بین المللی متمرکز شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که قانون نمونه داوری تجاری بین المللی سازمان ملل متحد (آنسیترال)، به ویژه مواد ۱۷، ۱۹ و ۳۵، امکان طراحی فرآیند رسیدگی تخصصی، انتخاب داوران خبره و انعطاف پذیری آیین رسیدگی را فراهم می کند؛ کنوانسیون شناسایی و اجرای آراء داوری خارجی ۱۹۵۸ (نیویورک) با تضمین اجرای فرامرزی آراء، ضمانت تحقق عملی مسئولیت های داوری را تامین می نماید؛ و کنوانسیون حقوق دریاها ۱۹۸۲ ماده ۲۳۵، همراه با کنوانسیون پیشگیری از آلودگی دریایی ناشی از کشتی ها ۱۹۷۳/۱۹۷۸ (مارپول) و کنوانسیون ایمنی جان اشخاص در دریا ۱۹۷۴ (سولاس)، چارچوب ماهوی تعیین مسئولیت قراردادی، قهری و زیست محیطی شرکت ها و اعمال مسئولیت مبتنی بر خطا و مسئولیت مطلق را تثبیت می سازد. مقاله پیش رو، با تحلیل تطبیقی این اسناد و رویه های داوری، درصدد تبیین الگوی بهینه تعیین مسئولیت حقوقی شرکت های دریایی، ارتقای کارآمدی داوری و تقویت امنیت حقوقی سرمایه گذاری های فراساحلی است و نهایتا به تحقق عدالت قراردادی، تضمین جبران موثر خسارات و حفاظت پایدار از محیط زیست دریایی می انجامد.

کلیدواژه ها:

داوری تجاری بین المللی ، اختلافات دریایی ، مسئولیت حقوقی شرکت ها ، حمل ونقل و انرژی دریایی ، اجرای آراء داوری